۱۳۹۱ مهر ۸, شنبه

اخطار دکتر یزدی


اخطار جدی دکتر یزدی از طریق آقای خاتمی 

 پیامد تداوم وضع حاضر، فرا‌تر از مساله حیات نظام جمهوری اسلامی است

شنبه ، 8 مهر 1391
چاپ

میزان: دبیرکل نهضت آزادی ایران در نامه‌ای خطاب به رییس جمهوری سابق ایران، نوشت: «پیامد تداوم وضع حاضر و عدم چاره اندیشی به موقع، به مراتب فرا‌تر از مساله حیات نظام جمهوری اسلامی است. تمامیت ارضی کشور، حفظ وحدت ملی و تداوم اعتبار باورهای اصیل و مترقی اسلامی، در گرو خروج با تدبیر از بحران‌های پیش روست.»
دکتر ابراهیم یزدی در این نامه که تاریخ آن به مرداد ماه ۱۳۹۱ باز می‌گردد، خطاب به سید محمدخاتمی نوشته است: «در شرایط کنونی نیز نویسنده این سطور باور دارد که تغییرات تدریجی و مسالمت آمیز در چارچوب قانون و شیوه‌های اصلاحی، برای تغییر در ساختار حقیقی و نه ساختار حقوقی، کم هزینه‌ترین و تنها راه نیل به دمکراسی در ایران است.»
متن این نامه که برای اولین بار توسط «میزان خبر» منتشر می‌شود، به شرح زیر است:
بسمه تعالی
جناب آقای سید محمد خاتمی
با سلام و با آرزوی توفیق جلب رضایت حق و خدمت به خلق
سخن گفتن با مردی که هیچ مصلحتی موجب نشد تا در وادی عمل و در کشاکش دهر، باور عمیق خویش را به حکمت «ادب مرد به ز دولت اوست»، پنهان دارد و از سر آگاهی و تعهد، استوار و متوکل، حضور پرهزینه در پرتو رفتار معطوف به اخلاق و نه معطوف به قدرت را در عرصه پرهیاهوی سیاست برگزید، هم موجب خوش وقتی است و هم مایه نگرانی. تا چه بر زبان آید با کسی که قدر کلمات را می‌شناسد و در روزگار قدرقدرتی ناسپاسان و بی‌ادبان، پندار و گفتار و کردار خویش را به آرای اعتدال، مروت و انصاف، هویتی از مهر و دوستی می‌بخشد!
مصاحبه شما را با خبرنگار «تاریخ ایرانی» خواندم. از ابراز لطف و محبتی که فرموده بودید سپاسگزارم و امیدوارم در این شرایط ویژه بحرانی بتوانید به تناسب موقعیت و جایگاه خود در جنبش اصلاح طلبی موفق به برداشتن گام‌های موثر و مفید توفیق وافی به دست آورید. در این مصاحبه جانب انصاف را رعایت کرده بودید و به حق، از جفایی که بر زنده یاد مهندس بازرگان رفت، سخن گفتید. اما در این مصاحبه، نکاتی به چشم می‌خورد که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت. برای فهم بهتر و واقع بینانه‌تر از آنچه اکنون با آن روبروهستیم، بازخوانی و آسیب‌شناسی آن رویداد‌ها ضروری است. اگر چه بحث جامع پیرامون تمامی موارد مطروحه، در مجال و حوصله این نامه نمی‌گنجند، اما لاجرم به چند نکته می‌پردازم.
نکته اول- خبر نگار از شما می‌پرسد: «... و چرا آن قدر عجله در کار بود که پیش از بازگشتتان به ایران، این حکم به نام شما صادر شد؟» اما شما به این سئوال خبرنگار پاسخ نداده بودید. مردم حق دارند بپرسند موضوع چه بوده است که تغییر مدیریت کیهان را با آن همه عجله انجام دادند. تغییری که بیشتر به یک کودتا شبیه بود تا به یک جابجایی ساده در مدیریت. حتی صبر نکردند تا شما از سفر برگردید. شما حتما می‌دانید که من به هیچ وجه، نه داوطلب و نه مایل بودم که به کیهان بروم. آقای خمینی دو یا سه بار مسئله را با من مطرح کردند. من دلایل امتناع خود را بیان کردم. ازجمله گفتم که یکی از وظایف هر روزنامه‌ای، اطلاع رسانی به مردم است. سران کشور، رئیس جمهور با نخست وزیر اختلاف دارند و بگو مگو می‌کنند. کار روزنامه انعکاس دادن بی‌طرفانه نظرات مسئولین است. روزنامه یک رسانه مکتوب و متفاوت با صدا و سیما است. آنچه از صدا و سیما پخش می‌شود، موج هواست. هنگامی که روزنامه به هر حال حرف‌های طرف‌های درگیر را منعکس می‌سازد، به جای واکنش به رفتارهای نه چندان اخلاقی طرف‌های درگیر در یک منازعه ملی، همه کاسه کوزه‌ها را بر سر روزنامه و روزنامه نگاران می‌شکنند. آقای خمینی ضمن تائید این نظرات، تاکید کردند که بپذیرم و نخواهند گذاشت که دعوا‌ها بر سر ما خراب شود. با این مقدمات و با این تاکیدات و تفاهمات بود که به کیهان رفتم. اکنون نمی‌خواهم درباره آنچه بر سر این موسسه آورده شده بود و آنچه ما در راستای مرمت آن‌ها انجام دادیم، سخنی بگویم. در جای دیگری (جلد ششم خاطرات) به تفصیل درباره آن نوشته‌ام. اما در اینجا می‌خواهم توجه شما را به نکته‌ای که در مصاحبه خود به عنوان اختلاف دیدگاه‌ها اشاره کرده‌اید، جلب نمایم. به راستی این اختلاف دیدگاه‌ها چه بود؟ در پاسخ به این پرسش و از منظر خود باید عرض کنم که بعد از پیروزی انقلاب، برخی از رهبران و صاحبان قدرت، حرف و حدیث‌ها و دیدگاه‌های جدیدی را مطرح می‌کردند که هرگز قبل از انقلاب مطرح نبود و طرح آن‌ها هم دور از انتظار بود. اما من از یک طرف، خود را به آرمان‌های اتقلاب معتقد و به منافع و مصالح ملی متعهد می‌دانستم و از طرف دیگر توجه داشتم که با حکم آقای خمینی به کیهان رفته‌ام و لاجرم باید حتی الامکان به دیدگاه‌ها و نظرات ایشان هم توجه داشته باشم. من در ۸/۲/۵۹ به کیهان رفتم و در آبان ماه، بدون آنکه استعفا داده باشم شما منصوب شدید. آقای حسن صانعی، از اعضای دفتر امام، در روز دوشنبه ۲۲ آبان ماه به من زنگ زد و گفت امام می‌گویند شما استعفا بدهید. جواب دادم حضور ایشان می‌رسم. اما روز بعد خبر انتصاب غیر مترقبه جنابعالی از رادیو تلویزیون منتشر شد. روز پنجشنبه با آقای خمینی دیدار داشتم. از ایشان پرسیدم چه مطلبی موجب شده است که شما بر خلاف تاکیدات خود در هنگام انتصاب من، بدون اینکه مرا بخواهید و در مورد ایرادات احتمالی از اینجانب توضیحی بخواهید، این چنین عمل کردید؟ اما ایشان هیچ نکته‌ای که در خور توجه باشد عنوان نکردند. ایشان یک بار یک شماره از روزنامه کیهان را که در تمام صفحات آن حاشیه نویسی شده بود به من ارائه دادند. نویسنده‌ای در این حاشیه‌ها کیهان را ارگان نهضت آزادی ایران قلمداد کرده بود وهر چه توانسته بود به صاحب این قلم و نهضت آزادی حمله‌های جدی کرده بود. نویسنده این حاشیه‌ها، مدعی شده بود که مقیم لندن است و از روی عشق و علاقه به انقلاب دست به این کار زده است. اما نویسنده بعد‌ها همراه با رهبران حزب توده ایران دستگیر، محاکمه و محکوم شد. این شماره روزنامه را آقای کیانوری، در دیدار خود با حاج احمد آقا در اختیار ایشان گذاشته بود. در دیدار روز پنجشنبه، آقای خمینی اظهار داشتند که کیهان عکس آقای رجوی، رهبر سازمان مجاهدین خلق را در صفحه اول چاپ کرده است. بسیار متعجب و متاثر شدم. ضمن تکذیب این مسئله، از ایشان خواستم به گزارش دهنده دستور بدهند آن شماره روزنامه را برایشان بیاورند تا من هم ببینم. من هر روز ساعت ۱۱ صبح در سر دبیری حاضر می‌شدم و تمام روزنامه را می‌دیدم و تنها پس از امضای من برای چاپ می‌رفت. در هیئت تحریریه کیهان کسانی بودند که یا سابقه عضویت در حزب توده را داشتند یا به سازمان مجاهدین وابسته بودند. متاسفانه کسانی هم که به جریان راست وابسته بودند با دادن وام به آنها از طریق سازمان اقتصاد اسلامی از آنها حمایت می‌کردند. اما این، همه واقعیت نیست. یعنی تغییر کودتامانند مدیریت کیهان را با آن سرعت و عجله توجیه نمی‌کند. در چند ماهی که مسئول کیهان بودم بیش از پنجاه سرمقاله تحلیلی پیرامون مسائل کلان کشور نوشته‌ام. بار‌ها در دیدارهای خود با رهبر فقید انقلاب از ایشان در باره این تحلیل‌ها می‌پرسیدم. ایشان آن‌ها را می‌خواندند و تایید می‌کردند وهرگز ایرادی به این تحلیل‌ها مطرح نکردند. پس این تغییر شتاب زده چرا؟ کدام یک از این تحلیل‌ها موجب این رفتار نادرست شده بود؟ طبق اطلاعات رسیده و تایید شده، آنچه به دوران مدیریتی اینجانب بر روزنامه کیهان خاتمه داد، سلسله سرمقالاتی بود که در تاریخ‌های ۲۰، ۲۱ و ۲۲ آبان ماه طی سه یادداشت روز تحت عنوان: «پاسداری از قانون اساسی» در شماره‌های ۱۱۱۳۹- ۱۱۱۴۰ و ۱۱۱۴۱- منتشر کردم و مسائل بنیادین و مشکلات و درگیری‌های سیاسی در جمهوری اسلامی را مورد بررسی قرار داده بودم.
آنچه در این یادداشت‌ها مورد بررسی قرار گرفته بود عبارت بودند: از طرح و ارزیابی مسائل و مشکلات و درگیری‌های سیاسی در میان سران روحانی و غیرروحانی حاکمیت جمهوری اسلامی. این مقالات به نظریه دیکتاتوری صلحا که شهید دکتر بهشتی آن را مطرح کرده بود، پرداخته و آن را مخالف آرمان‌های انقلاب و قانون اساسی ایران و واجد پیامدهای عدیده برای ثبات واقعی و اعتبار و مشروعیت نظام جمهوری اسلامی ایران می‌دانست و نشر و بسط این دیدگاه را در تعارض با آموزه‌های اسلامی، نوعی التقاط و موجب انحراف انقلاب از آرمان‌های تاریخی ملت شریف و ستمدیده ایران قلمداد می‌کرد. در این مقالات، تحلیل شده بود که آزادی، افزون بر یک ضرورت و خواست جدی تاریخی، مبتنی بر فطرت و سرشت الهی انسان نیز بوده و هدف جمهوری اسلامی و وعده‌های رهبر انقلاب در دوران مبارزه نیز بر اساس تامین آزادی‌های قانونی و حقوق بنیادین ملت بوده است و اصولاً، پذیرش رهبری آیت الله خمینی از سوی عموم ملت ایران بر اساس طرح همین شعار‌ها و وعده‌ها بوده و برنامه سیاسی که ایشان در پاریس آن را تصویب و به جهان اعلام کردند، نیز مبتنی بر همین مسائل بوده است. نویسنده در آن مقالات به تفصیل شرح داده بود که بدون آزادی و رعایت حقوق شهروندی ملت ایران، جمهوری اسلامی نه جمهوری و نه از اسلام در آن نشانی خواهد بود و صرف نهادن پسوند «اسلامی» در انتهای نام هر سازمان یا طرح، به ماهیت آن چیزی اضافه نمی‌کند. در آن مقالات، به صراحت شرح داده بودم که چرا حزب جمهوری اسلامی قابل مقایسه با حزب کمونیست شوروی نیست و به چه دلایلی نمی‌تواند چنان جایگاهی را در عرصه مناسبات سیاسی ایران به دست آورد و همچنین، توضیح داده بودم که در غیاب یک سازمان واحد و فراگیر سیاسی، نظریه دیکتاتوری صلحا - صرفنظر از ایرادات نظری و عدم انطباق با آرمان‌های تاریخی ملت ایران و باورهای اسلامی و ملی رهبران انقلاب - حتی به آنچه حکومت بلشویکی در روسیه رسید، نیز نخواهد انجامید و در ‌‌نهایت، حکومت تک نفره و استبداد فردی جایگزین خواهد شد. بدیهی است که این یادداشت‌ها نه به مزاق سیاسی «تشنگان قدرت» خوش آمد و نه برای «شیفتگان خدمت» قابل تحمل بود. به همین جهت برای اینکه آن بحث ادامه پیدا نکند، لازم دیدند که مدیریت را با آن سرعت تغییر دهند. برای روشن شدن زوایای تاریک این رویداد، رونوشتی از این سه مقاله تحلیلی را به پیوست، تقدیم می‌دارم. از نوشتن این تحلیل‌ها بیش از ۳۰ سال می‌گذرد اما متاسفانه داستان همچنان ادامه دارد.
اما باز هم این تمام ماجرا نیست و علت تامه حذف اینجانب از مدیریت روزنامه کیهان و سایر دوستانمان در نهضت آزادی ایران از عرصه حکومت، افزون بر چنین اختلافات دیدگاه، به روش‌ها و کنش‌هایی مربوط می‌شود که دولت موقت در ۹ ماه حکومت خود بدان مبادرت می‌ورزید و با مشی غالب حکومتگران و سیاست پیشگان در آن روزگار هماهنگ نبود. «ایجاد روابط حسنه در عرصه بین المللی و تلاش برای کاهش خصومت‌های علنی دولت‌های غربی و حکومت‌های فرصت طلب منطقه برای ضربه زدن به تمامیت ارضی ایران و حکومت تازه تاسیس آن، طرح تغییرات تدریجی و گام به گام، تحقق حاکمیت قانون و اعتراض به موازی کاری‌ها و آنچه بعد‌ها به نحو سازمان یافته، نهادهای موازی دولت نام گرفت، بازگشت به نظم و توجه به کرامت انسانی و رعایت حقوق و حاکمیت ملت و به ویژه توجه به رعایت حقوق اساسی اقلیت‌های سیاسی و عقیدتی، مخالفان و مته‌مان و حتی وابستگان به نظام سابق، هشدارهای متعدد پیرامون پیامدهای هرگونه کیش شخصیت، مخالفت با نظریه حکومتی / فقهی ولایت فقیه و اعتراض به بزرگ سازی دولت و از بین بردن بخش خصوصی ملی، مخالفت با گروگان گیری دیپلمات‌های امریکایی و اعتراض به ادامه نامعلوم جنگ پس از فتح خرمشهر» که بعد‌ها مشخص شد رهبر فقید انقلاب نیز در آن مقطع همین نظر را داشته است، از جمله دلایلی بود که در آن روزگار و سالیان بعد، موجب خوردن برچسب لیبرال و سازشکار و ضد خط امام به نهضت آزادی ایران شد.
در یک کلام، مهندس بازرگان و نهضت آزادی ایران به این دلیل ضدانقلابی برشمرده شدند که فریاد می‌کردند انقلاب به لحاظ سلبی که سقوط شاه بود تمام شده است و تداوم انقلاب در بعد ماهوی و ایجابی، منوط به پیشبرد اهداف و آرمان‌های انقلاب است و از آنجا که آزادی، استقلال، عدالت اجتماعی، تحقق دمکراسی، حاکمیت قانون و ملت و پیشرفت مادی و معنوی ایران را آرمان‌های اصلی انقلاب می‌دانستیم، باور داشتیم و هنوز هم باور داریم که نیل به این اهداف، تنها به نحو تدریجی و در گرو حرکت در پرتو برنامه ریزی، عقل و اعتدال امکان پذیر است. تخریب در لحظه‌ای صورت می‌گیرد اما سازندگی، رشد و توسعه پایدار و متوازن، به زمان و نظم نیاز دارد. و این نگرشی مبتنی بر آموزه‌های قرآنی بود. درآیات کریمه قرآن مجید هر کجا سخن از تخریب و تدمیر رفته است، رویدادی ناگهانی است. اما آنجا که بحث آفرینندگی و سازندکی است، برغم قدرت قاهره الهی، و ارده: «کن، فیکونی» رویداد‌ها تدریجی، مرحله به مرحله، یا گام به گام است.
در قبال اعتراضاتی که نهضت آزادی ایران و دبیرکل فقید آن به اعدام‌های فاقد مبانی شرعی، قانونی و اخلاقی دادگاه‌های شرع و انقلاب و اقدامات خودسرانه کمیته‌های انقلاب و اخراج تعداد زیادی از کارمندان دولتی و سرکوب منتقدان سیاسی و حمله به تجمعات گروه‌های سیاسی انجام می‌داد، انگ انقلابی نبودن و خروج از خط امام به ما زدند و دوستان سابق ما نیز در برابر این حملات، تنها سکوت کردند و حتی در سالیان بعد نیز، صرفاً به ذکر این جمله اکتفا کردند که نهضت آزادی ایران و مهندس بازرگان مراعات شرایط انقلاب را نکرده با سلیقه و مشی امام فاصله گرفته بودند و اختلافاتی وجود داشت. اما کسی نمی‌گوید که این شرایط و اقتضائات چه‌ها بودند، آیا اعتراض به نفی آزادی‌های قانونی، نقض قانون اساسی و افزایش رفتارهای خودسرانه خلاف شرایط انقلاب بود یا خلاف منافع کسانی که آرزوی بالا رفتن از نردبان قدرت و طرح حکومت گروهی و صنفی را در سر داشتند؟ آیا این اختلافات، برخوردهای غیراسلامی و اخلاقی و رفتارهای معطوف به قدرت را توجیه می‌کند؟ اگر بهانه یا سبب این رفتار‌ها با ما قابل توجیه باشد با شادروان شهید دکتر چمران چرا؟ در اسفند ۵۹ او به تهران آمد و چند روزی منزل ما بود. از نا‌مهربانی‌ها و فشار‌ها بر خودش سخت ناراحت بود. به او گفتم که چرا نمی‌رود به آقای خمینی گزارش دهد. او با توجه به ارتباط مخالفین با مراکز قدرت، حاضر نشد برود و به جبهه برگشت. من رفتم خدمت رهبر فقید انقلاب و هر آنچه را که دکتر چمران به من گفته بود بازگو و اضافه کردم که آقا ما در مجلس گرفتار کشمکش‌های سیاسی شده‌ایم. اما دکتر چمران به عنوان نماینده شما در شورایعالی دفاع و با دستور شما به جبهه رفته است و تمامی علم و تجربه انقلابی خود را در مقابله با متجاوزان عراقی بکار گرفته است، از جان او چه می‌خواهند؟ چرا دائماً علیه او کارشکنی می‌کنند و او را قاتل تل زعتر و نبعه و عامل موساد تبلیغ می‌کنند. آقای خمینی گفتند به دکتر چمران پیغام بدهم بیاید ایشان را ببیند. گفتم نمی‌آید. گفته است در جبهه می‌ماند یا کشته می‌شود یا متجاوزین را شکست می‌دهد و از‌‌ همان جا به لبنان می‌رود. آقای خمینی حاج احمد آقا را خواستند و گفتند به دکتر مصطفی بگو بیاید تهران. دکتر چمران در فروردین ۶۰ آمد تهران و با آقای خمینی دیدار کرد و به جبهه برگشت. در اوائل اردیبهشت مجدداً برای دیدن آقای خمینی آمد اما موفق به دیدار ایشان نشد و به مسئولین دفتر گفت به جبهه بر می‌رود و اگر زنده ماند بر می‌گردد. و این آخرین دیدار ما بود. آیا می‌توان همه این‌ها به پای اختلاف نگرش‌ها گذاشت؟
متاسفانه زیاد نیستند کسانی که مانند جنابعالی شهامت و تقوای طرح و نقد گذشته را داشته باشند و از سر صدق و صفا نگاهی دوباره بر آنچه گذشته است، داشته باشند. از این رو لازم است تا ضمن ارزیابی کلی اختلافات گذشته، موارد اختلافی نیز به ملت شریف و ستمدیده ایران یادآوری شود تا هم موجبات برخورداری از یک تجربه تاریخی پدید آید و هم اعتماد میان ملت و رهبران سیاسی جامعه فزونی یابد.
شعار‌ها و مطالباتی که موجب پیدایش و پیروزی جنبش مردمی دمکراسی خواهی در دوم خرداد ۱۳۷۶ و سبب پیدایش و فراگیری جنبش سبز در اعتراضات پس از انتخابات سال ۱۳۸۸ شد، در ارزیابی و داوری منصفانه نسبت به وقایع و اختلافات گذشته کفایت می‌کند. آیا بسیاری از دانشجویان سابق خط امام امروز به دلیل ترویج‌‌ همان آرمان‌هایی که روزگاری نهضت آزادی به خاطر داعیه داری از آنان طرد شد و خط آمریکایی و سازشکار لقب گرفت، در بند و حصر و تنگنا به سر نمی‌برند؟ طرح اصلاحات تدریجی، اولویت توسعه سیاسی، اعتمادسازی در عرصه بین المللی، دفاع از جامعه مدنی و لوازم آن، تحقق حقوق شهروندی و حاکمیت مردم و آزادی عقیده و بیان و احزاب سیاسی از جمله این خواسته‌ها در جنبش اصلاح طلبی بود که با خواسته‌ها، باور و عملکرد دولت موقت و انتقادات و نظرات اصلاحی نهضت آزادی ایران در یک کل، قرار گرفته و قابل ارزیابی است. از این منظر، دولت موقت، نهضت آزادی ایران و در راس آن‌ها، زنده یاد مهندس بازرگان پیشرو و پیشگام نهضت اصلاح طلبی و اعتراض به انحرافات انقلاب محسوب می‌شوند و به همین جهت، اگرچه زمانی در ابتدای پیروزی انقلاب، شاید عبارت کلی «اختلاف سلیقه» قابل استماع بود اما لااقل اینک دیگر برای باورمندان به دمکراسی و حقوق بشر و به ویژه اصلاح طلبان، به کارگیری این عناوین کاربردی ندارد.
نکته دوم - شما در کیهان مستقر شدید. اما به زودی‌‌ همان شبکه نامرئی که حضور و وجود روشنفکران دینی، از جمله بودن ما را در کیهان، تحمل نمی‌کرد و به طور دائم همه جا، در روزنامه‌ها و در محافل علنی و غیر علنی به خصوص در دفتر امام، علیه این جریان سمپاشی و توطئه می‌کرد، علیه شما هم وارد عمل شد. بر در و دیوار علیه شما شعار مرگ خواهی نوشتند. به قول خود شما در همین مصاحبه، بعضی‌ها که به رغم نظر منفی شما نسبت به آن‌ها توسط مراکز خاصی به کیهان تحمیل شده بودند «محور نوعی کودتا» شدند. آنچه در کیهان گذشت نمونه‌ای است از آنچه در سطح کلان در جمهوری اسلامی گذشته و هنوز هم ادامه دارد. اما مسائل و مشکلات در همین حد و سطح بوده و نیستند. از اینجا به نکته دیگر و اساسی تری می‌پردازم.
نکته سوم - جنابعالی فردی فرهیخته و آگاه به تاریخ ایران و جهان هستید و به خوبی استحضار دارید که کشورهای سلطه گر حامی حکومت‌های استبدادی، در برابر ملت‌هایی که علیه استبداد و استعمار قیام کرده‌اند، هرگز بی‌تفاوت و بیکار ننشسته‌اند و به لطایف الحیل سعی در انحراف آرمان‌ها و مطالبات و اعاده وضع سابق داشته‌اند.
اسناد تاریخی فراوان حکایت از آن دارند که آمریکا و انگلیس و اسراییل برای جلوگیری از موفقیت این انقلاب هرکاری که می‌توانستند انجام دادند، اما نتیجه‌ای نداد. بسیار ساده انگاری است بپنداریم که این دولت‌ها که لااقل به مدت ۲۵ سال از ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، زمام امور را در ایران به دست داشتند و فعال ما یشاء بودند به یک باره با پیروزی انقلاب منفعل شدند و دست از سر ملت و انقلاب ایران برداشتند و ما را به حال خود واگذاشتند. خیر! چنین نیست. من با تحلیل هر رویدادی بر اساس «تئوری توطئه» موافق نیستم. در بسیاری از موارد ما فرافکنی می‌کنیم اشتباهات و کاستی‌ها و انحرافات خود را نمی‌بینیم و ومسئولیت خود را در ناکامی‌ها به عوامل خارجی نسبت می‌دهیم. اما در عین حال، بی‌توجهی به مسائل پیچیده سیاسی در مناسبات بین المللی جهان معاصر را هم، نوعی ساده اندیشی می‌دانم.
بررسی انقلاب‌های مردمی در کشور‌های مختلف جهان نشان می‌دهد که قدرت‌های خارجی ذیربط و ذینفع در مقابله با انقلابات مردمی سه طرح راهبردی یا سه سناریو را به اجرا می‌گذارند که عبارتند از: ۱- ناآرامی، آشوب وشورش‌های داخلی، ۲- حمله نظامی از بیرون و ۳- نفوذ خزنده در سطوح مختلف حاکمیت جدید.
در یادداشت دیگری این سه سناریو را باز می‌کنم و نشان می‌دهم که چگونه این برنامه‌ها در جمهوری اسلامی پیاده شدند که بحران‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، مدیریت و اجتماعی به نقطه بسیار حساس کنونی خود رسیده است.
کارنامه عملکرد کیهان امروز که جنابعالی به درستی آن را بی‌تناسب با کیهان پس از انقلاب دانسته‌اید نیز در همین راستا قرار دارد و از شگفتی‌ها اینکه امروزه برخی از مدعیان انقلابی ایران در رده‌ای درون حاکمیت،‌‌ همان حرف‌هایی را می‌زنند که پرویز ثابتی، مقام امنیتی و مغز متفکر ساواک که معلوم نیست در این ۳۳ سال کجا بوده،‌‌ همان حرف‌ها را می‌زند و هر دو جریان دارند سعی می‌کنند که شخصیت‌های موثر در مدیریت و پیروزی انقلاب را عاملان دولت آمریکا قلمداد کنند و شکل گیری و پیروزی انقلاب را مرهون خواست و حمایت غربی‌ها می‌دانند. از این منظر، باید به ارزیابی دوباره نشست که چه شده است که تمامی افراد و جریاناتی که در انقلاب ۱۳۵۷ حضور داشته و نقش آفریدند، امروزه از هرگونه امکان اثرگذاری در برون رفت از بن بست کنونی و بحران‌های عظیم داخلی و بین المللی این مملکت ناتوانند. یا مردند و یا کشته شدند و یا ترور شخصیت و به انزوا کشیده شدند. پناه می‌برم به خدا و از خداوند عاقبت به خیری برای این ملت و مملکت آرزو می‌کنم.
برادر عزیز حضرت حجه الاسلام والمسلمین خاتمی
این نامه در سالروز پیروزی جنبش مشروطیت برای جنابعالی نوشته و ارسال می‌شود. دریغ و درد که پس از یک صد و شش سال مبارزه ملت ایران برای دستیابی به حاکمیت قانون، هنوز هم این خواسته حتی در سطحی حداقلی نیز به دست نیامده و هنوز هم استبداد و حاکمیت فردی، مهم‌ترین بلیه جان ایرانیان محسوب می‌شود. اگر که هنوز هم امکانی داشتم تا مطلبی در هر رسانه و از جمله در کیهان منتشر کنم، با وجود برخی انتقادات اساسی، باز هم «در پاسداری از قانون اساسی» می‌نوشتم و پیامدهایی که تن ندادن به اجرای بی‌کم و کاست (بدون تنازل) اصول این قانون می‌تواند به بار آورد را خاطر نشان می‌ساختم. حکومت بدون پایبندی به قانون اساسی به استبداد منجر می‌شود. به عنوان فردی معتقد به اسلام رحمانی و سازگار با دمکراسی و حقوق بشر باور دارم که استبداد، مهم‌ترین مساله در ایران است که هم منافع ملی و هم تعالی اخلاق را در این سرزمین به مخاطره افکنده است. بی‌توجهی و ناباوری به حاکمیت قانون و محدود و مقید دانستن حاکمان به رعایت حقوق ملت و اصول قانون اساسی، مانع اساسی در گذار به سوی دمکراسی و مانع بروز رفتار اخلاقی و گسترش باورهای سالم و مترقی دینی در جامعه است. ما آزموده‌ایم که در سایه استبداد دین رشد نمی‌کند، خرافات شیوع می‌یابد. استبداد به تعبیر روحانی آزادی خواه و نظریه‌پرداز جنبش مشروطه خواهی ملت ایران- زنده یاد آیت الله نایینی - مترادف با شرک و مانع عبودیت واقعی انسان تلقی می‌شود.
نحوه برون رفت از بحران کنونی و شیوه گذار از جامعه‌ای استبدادزده، در ماهیت وضعیت جدید در ایران موثر است و لااقل تجربه تاریخ معاصر ایران و خاورمیانه به ما می‌آموزد که صرف تغییر حکومت‌های استبدادی به ایجاد دمکراسی در هیچ کشوری نیانجامیده است. در شرایط کنونی نیز نویسنده این سطور باور دارد که تغییرات تدریجی و مسالمت آمیز در چارچوب قانون و شیوه‌های اصلاحی، برای تغییر در ساختار حقیقی و نه ساختار حقوقی، کم هزینه‌ترین و تنها راه نیل به دمکراسی در ایران است. مشکل تاریخی ما، حداقل از مشروطه به این سو، تنها با تغییر در ساختار حقوقی قانون اساسی بر طرف نمی‌شود. در دوران حکومت رضا شاه، تغییری در ساختار حقوقی داده نشد، اما حکومت هر کاری را می‌خواست بدون توجه به قانون انجام می‌داد. تنها در یک دوره، حکومت پهلوی نتوانست هر کاری می‌خواست انجام دهد و آن دوره دوازده ساله، از شهریور ۱۳۲۰ تا مرداد ۱۳۳۲ بود. در این دوره حضور نیروهای موثر مردمی به شاه اجازه نمی‌داد، هر کاری را مستقلا یا به دستور خارجی عمل کند. نهضت آزادی ایران با پیوند زدن نظریه فقهی ولایت فقیه به جمهوری اسلامی موافق نیست. در پیش نویس قانون اساسی تدوین شده توسط دولت موقت چنین اصلی وجود نداشت و رهبر فقید انقلاب نیز با امضای پیش نویس یاد شده در آن مقطع، به صراحت بر این نظر مهر تایید نهادند که جمهوری اسلامی می‌تواند بدون ولایت فقیه نیز استوار شود. اما بر این باورم که تا زمانی که جنبش اصلاح طلبی نتواند ساختار حقیقی قدرت را تغییر بدهد، تغییر در ساختار حقوقی مشکل تاریخی ما را حل نمی‌کند. در جمهوری اسلامی پاکستان، اصلی به نام ولایت فقیه وجود ندارد، اما نظامیان پاکستان از بدو تاسیس این جمهوری قانون اساسی را نادیده گرفته و کودتا کرده‌اند. در جمهوری ترکیه، نه یک کلمه کم و نه یک کلمه زیاد، نظامیان بار‌ها کودتا کرده‌اند و بازی را بر هم زده‌اند. بی‌تردید ساختار حقوقی قانون اساسی ایران نیاز به واکاوی و اصلاح دارد اما یک اشتباه راهبردی است اگر تصور شود در شرایط کنونی، تنها با تغییر در ساختار حقوقی مشکلات حل می‌شوند. بنابراین به نظر ما، اصلاحات در ایران فقط روش و شیوه نیست، راهبرد نهضت آزادی خواهی ملت ایران محسوب می‌شود. جریانات برانداز و ساختارشکن در راستای تقویت فرآیند دمکراسی در ایران عمل نکرده و به نظر می‌رسد که اصولاً دغدغه‌ای برای تحقق حقوق و حاکمیت ملت ندارند. دو طیف مخالفان اصلاحات که یکی در خارج، نظام جمهوری اسلامی ایران را غیرقابل اصلاح و دیگری در داخل، آن را بی‌نیاز از اصلاحات معرفی می‌کند، اگر چه به ظاهر مخالف هم هستند اما مانند دو لبه یک قیچی در راستای یک هدف قرار دارند و امروزه، هر دو حرف‌های مشابهی می‌زنند و دشمنان و اهداف یکسانی را آماج گرفته‌اند. یکی به قانون اساسی جمهوری اسلامی اعتقادی و التزامی ندارد که بخواهد در آن چارچوب حرکت کند و دیگری هم اگرچه به ظاهر خود را معتقد می‌داند اما در عمل، التزامی به اصول آن نشان نمی‌دهد و با تاسی به قاعده «نومن ببعض و نکفر ببعض»، این میثاق ملی را بر اساس منافع فردی و گروهی، تفسیر به رای می‌کند و قانون اساسی شده است شیر بی‌یال و اشکم. از این رو رسالت و وظیفه‌ای که بر عهده ما قرار دارد، بسیار سنگین است. امثال ما در شکل گیری حکومتی نقش داشته‌ایم که امروز با تهدیدات جدی از بیرون و انحرافات شدید در درون روبروست. آزادی در ایران فرا‌تر از یک خواست بوده و به مثابه ضرورتی تاریخی مطرح است. پیشرفت این مملکت و تحقق حقوق و حاکمیت ملت منوط به درجات نیل به آزادی و رسیدن به این سرمنزل، نیازمند رعایت هوشمندی، پایداری و حصول به وحدت است.
برادر اندیشمند، متعهد و فرهیخته‌ام!
من صاحب فتوا نیستم که بخواهم تکلیفی بر کسی روا دارم اما تجربه بیش از شصت سال فعالیت و حضور در عرصه سیاست، حکم می‌کند که باور داشته و بر ترویج این باور بکوشم که دلسوزان و علاقمندان به ایران و اسلام، در شرایط کنونی مجاز به تعلل، سکوت، انفعال و خدای ناکرده یاس و ناامیدی نیستند. پاسخ گویی مسوولانه به بحران‌های عدیده‌ای که امروزه وطن و ملت ما با آن‌ها در عرصه داخلی و بین المللی روبرو هستند، بر عهده هر ایرانی و از جمله ما که در تاسیس و مدیریت این نظام نقش داشته‌ایم قرار دارد. پیامد تداوم وضع حاضر و عدم چاره اندیشی به موقع، به مراتب فرا‌تر از مساله حیات نظام جمهوری اسلامی است. تمامیت ارضی کشور، حفظ وحدت ملی و تداوم اعتبار باورهای اصیل و مترقی اسلامی، در گرو خروج با تدبیر از بحران‌های پیش روست. از این رو مجدانه از شما می‌خواهم که از هیچ تلاشی در این مورد کوتاهی نکنید و در این مسیر، همانگونه که خود در هفته‌های اخیر ابراز داشته‌اید، همراه با نمایندگان تمامی گرایشات دمکراسی خواه و بر اساس خرد و عزم جمعی تمامی دوستداران دمکراسی و آزادی ملت ایران گام بردارید.
بار دیگر از لطف و محبتتان تشکر می‌کنم و امیدوارم در پرتو مسوولیت پذیری جنابعالی که پایبندی خود را در شرایط دشوار نیز به اثبات رسانیده‌اید و توجه به جایگاهی که در افکار عمومی ایران و جهان برخوردارید، بتوانید نقش آفرینی کرده و به نیازهای این جامعه و تکالیف ملی و اسلامی خود پاسخ گو باشید.
با تقدیم احترام
دکتر ابراهیم یزدی - تهران ۱۴ مرداد ۱۳۹۱

۱۳۹۱ مهر ۵, چهارشنبه


مصاحبه  مهم  آقای علی اکبر اعتماد (اولین  رئیس سازمان انرژی اتمی در ایران)



۱۳۹۱/۰۷/۰۵
 مصاحبه آقای علی اکبر اعتماد آخرین رئیس سازمان انرژی اتمی در زمان شاه با شبکه تلویزیونی ان آر 1 آلمان که بازتاب وسیعی در روزنامه های سوئیسی داشته است .متن این مصاحبه در نیو زوریخر زیتونگ منتشر شده که ترجمه ان جهت استفاده
   منبع خبر: روزنامه NEUE ZURCHER ZEITUNG منتشره در زوریخ
   مصاحبه گر: کريستف نوفر
   متن خبر :
   روزنامه فوق در خصوص برنامه هسته اي ايران با اکبر اعتماد اولين رئيس سازمان انرژي اتمي ايران که تحصيل کرده پلي تکنيک زوريخ است مصاحبه اي انجام داده که بشرح زير است:
   س: آيا براي شما ساده بود که در سال 2001 به ايران باز گرديد در حاليکه از بسياري از ايراني ها که ايران را در سال 1979 ترک کردند شنيده مي شود که ما هرگز به ايران باز نمي گرديم ؟
   ج: اين ايراني ها بودند که مرا دعوت کردند تا به ايران باز گردم. من هم به آنها گفتم که من به اين شرط به ايران باز مي گردم که با برنامه هسته اي هيچ کاري نداشته باشم. من گفتم که بعنوان يک فرد آزاد و مستقل به ايران مي آيم و آنها نيز پذيرفتند.
   س: آيا رژيم ملاها هرگز تلاش نکرد تا از دانش شما بهره بگيرد؟
   ج: چرا. آنها مي خواستند نظر مرا بعنوان مشاور مسئولين برنامه هسته اي جلب کنند ولي من پاسخ منفي به آنها دادم. من هرگز نمي خواهم مشاور بشوم و مي خواهم آزاد باشم. البته اگر آنها عقيده مرا درباره اين و يا آن موضوع خاص بدانند آنوقت نظرم را مي دهم.
   س: شما کلا چگونه درباره رژيم ملاها فکر مي کنيد؟ شما چگونه با آنها کنار مي آئيد و چگونه با آنها کار مي کنيد؟
   ج: رژيم به من هيچ ارتباطي ندارد. براي من ايران بعنون کشورم مطرح است. من ايران را دوست دارم. من کشورم و مردم آنرا دوست دارم. من با مردم کشورم زندگي مي کنم و هيچ تفاوتي برايم ندارد که چه کسي بر آن حکومت مي کند.مسلما کساني که بر کشور حکومت مي کنند مشکلاتي را براي مردم ايجاد مي نمايند. ولي من در اين امر دخالتي نمي کنم.
   س: يعني اين يک معامله است: شما آنها را به حال خود مي گذاريد و آنها هر کاري که مي توانند در ايران انجام مي دهند؟
   ج: دقيقا. آنها به من احترام مي گذارند و من بايد منصف باشم. آنها به من مي گويند که تو در گذشته شغل خود را بخوبي انجام دادي و آنها فعاليت هاي گذشته مرا که آنها را امروز به اينجا رسانده است به رسميت مي شناسند.خيلي ساده بگويم، آنها به من احترام مي گذارند، نه کمتر و نه بيشتر.
   س: رژيم ايران وجهه بسيار بدي در غرب دارد زيرا غرب بر اين باور است که ايران مي خواهد بمب اتمي بسازد. آيا اين موضوع درست است؟
   ج: بله، اين موضوع که غرب مي گويد که ايران مي خواهد بمب اتمي بسازد درست است. ولي اين موضوع که ايران مي خواهد اين کار را بکند درست نيست.موضوع از اين قرار است: غرب معاهده منع گسترش سلاح هسته اي را بوجود آورده ولي همين غرب خود به آن احترام نمي گذارد. روح اين معاهده نيز اين است که تا زمانيکه تو به تعهدات خود عمل کني، تا زمانيکه ايران بمب اتمي نساخته تا آن زمان ايراني ها مي توانند هر کار ممکني را با فناوري هسته اي انجام دهند. اين قرارداد بين المللي حتي از اين هم فراتر مي رود و مي گويد آنهائي که فناوري هسته اي را در اختيار دارند موظفند آنرا در اختيار تو هم قرار دهند. ولي آنها اين فناوري را در اختيار ايران قرار نمي دهند و آنهم تحت اين بهانه که زيرا اگر ما به تو اين فناوري را بدهيم مي خواهي با آن بمب اتمي بسازي. ولي اين امر مرا شگفت زده مي سازد زيرا از چه زماني در يک قرارداد به سوء ظن ها استناد مي شود. اين سوء ظن در خصوص ايران وجود دارد ولي فقط يک سوء ظن است.
   س: آيا شما مي دانيد که در گذشته آمادگي هائي براي بمب وجود داشته است؟
   ج: خير. ما در گذشته هرگز آمادسازي براي ساخت بمب اتمي انجام نمي داديم. ولي در سابق که من مسئوليت برنامه هسته اي را داشتم اينگونه فکر مي کردم که اين وظيفه من است که همه گونه آزمايشات را باز بگذارم.
   س: اين به آن معناست که شما اجازه داشتيد تحقيقات در زمينه گزينه ساخت بمب را نيز انجام دهيد؟
   ج: ما آن زمان غني سازي اورانيوم را با ليزر آغاز کرديم.اين امر آن زمان بسيار مدرن به حساب مي آمد. ما اين کار را مي کرديم ولي اين به آن معنا نبود که مي خواهيم بمب بسازيم. خيلي ساده تر بگويم، هيج دولتي يک شبه تصميم نمي گيرد که که فردا بمب اتمي مي بسازد. خير، اين موضوع يک موضوع سياسي است. اگر شما احساس کنيد که نياز به اين بمب داريد و امنيت شما در خطر قرار دارد آنوقت اقدام به ساخت سلاح اتمي مي کنيد. متاسفانه من بايد اين واقعيت را به شما بگويم که ايران امروز هيچ برنامه اي براي ساخت بمب اتمي ندارد ولي اگر فشارها از سوي غرب ادامه پيدا کند آنوقت آنها هستند که ايران را مجبور مي سازند تا اقدام به ساخت بمب اتمي کند. ايراني ها احساس مي کنند که که به بمب اتمي نياز دارند تا قدرت در منطقه خاورميانه باشند. اسرائيل، پاکستان، هند و روسيه يعني همه کشورهايي که ما در ميان آنها قرار داريم بمب اتمي دارند. و ايران اگر واقعا از سوي غرب بيشتر تحت فشار قرار گيرد آنوقت بمب اتمي را مي سازد و من بر اين عقيده ام که اين حق را هم دارد.چرا اسرائيل، پاکستان و هند اجازه دارند بمب اتمي بسازند و غربي ها نيز با آنها همکاري مي کنند در حاليکه آنها هرگونه ارتباطي را با ايران قطع کرده اند و آنهم بخاطر اين سوء ظن که شايد ايران بخواهد بمب اتمي بسازد. اين اصلا منصفانه نيست.
   س: اين موضوع مسلم است که ايران تا سال 2003 برنامه هسته اي نظامي داشته ولي از آن سال به بعد آنرا متوقف نموده است. و امروز براي کارشناسان روشن شده که ايران همه وسائل لازم را براي ساخت بمب اتمي دارد ولي هنوز تصميم براي اين امر اتخاذ نشده است. درست است؟
   ج: بله و نه. اين موضوع که ايراني ها تا سال 2003 برنامه هسته اي نظامي داشته اند درست نيست. اين درست نيست و فقط سازمانهاي امنيتي آمريکا اين ادعا را مي کنند. آن زمان ايراني ها حتي نمي توانستند روياي ساخت بمب را هم در سر داشته باشند. ولي اين موضوع که ايراني ها امروز تاکيد مي کنند که ما حق داشتن همه فناوري ها را داريم درست است. و اين هم درست است که ايراني ها تصريح مي نمايند که ما همه فناوريها را مي توانيم در کنار يکديگر داشته باشيم. ولي ما تصميم نگرفته ايم که بمب اتمي بسازيم. مانند وضعيت در آلمان و ژاپن است يعني آنها قابليت ساخت بمب اتمي را دارند ولي اين کار را نمي کنند زيرا نيازي به آن ندارند. وضعيت ايران هم دقيقا همينطور است. يعني آنها تا زماني که به آن نياز نداشته باشند آنرا نمي سازند و اگر ضرورتي ايجاد کند آنرا خواهند ساخت. اين موضوع نسبتا روشن است، اين طور نيست؟ چرا يک کشوري در خاورميانه مانند ايران نبايد ايزار لازم که با آن از خود دفاع نمايد را نداشته باشد؟
   س: شما تائيد مي کنيد که ايران همه ابزارهاي لازم را در کنار هم قرار مي دهد و آماده سازي هاي لازم را مي کند تا آماده باشد که در صورت اتخاذ تصميم بتواند بمب اتمي را بسازد. درست است؟
   ج: نه، کاملا. اين درست است که ايران تحقيقات را در زمينه هاي مختلف انجام مي دهد. و در اين زمينه ها نيز مرزي وجود ندارد و براساس معاهده منع گسترش سلاح هسته اي نير اين حق را دارد. اينکه چرا اين کار را مي کند من نمي دانم زيرا من نمي توانم مغز حکام کشورم را بخوانم .
   س: وقتي آدم با رابرت کلي رئيس سابق بازرسان آژانس صحبت مي کند تاکيد مي نمايد که شما به مرکز غني سازي اورانيوم نطنز نگاه کنيد، اين مرکز خيلي بزرگتر از يک مرکز براي برنامه هسته اي غير نظامي است و آن بايد براي کار ديگري باشد. ضمنا شما براي آنکه با بيماري سرطان نيز مبارزه کنيد نيازي به غني ساري اورانيوم در غلظت بالا تا اين حد نداريد. پس قضيه از اين قرار است که ايراني ها نمي دانند چه کاري مي کنند و يا اينکه موضوع بزرگتري را در سر دارند يعني يک برنامه هسته اي نظامي. شما در اين زمينه چه مي گوئيد؟
   ج: اولا در مرکز نطنز اورانيوم در حد بالا غني سازي نمي شود و حداکثر غلظت اورانيوم غني سازي شده در آنجا بين 4 الي 5 درصد است. چنين اورانيوم غني سازي شده اي را فقط براي سوخت نيروگاه اتمي مي توان بکار گرفت. اين در مورد نطنز. بعدا نياز به سوخت لازم براي نيروگاه تحقيقاتي تهران است. براي توليد اين سوخت نياز به اورانيوم غني سازي شده تا غلظت 20 در صد است. ايراني ها در سراسر جهان از هر کشوري که ممکن بود درخواست خريد اين سوخت را کردند ولي هيچ کشوري حاضر نبود تا آنرا در اختيارشان قرار دهد. اين درحاليست که اين نيروگاه براي استفاده پزشکي از اهميت بالائي برخوردار است. ايراني ها آنوقت گفتند اگر شما اين سوخت را در اختيار ما نمي گذاريد پس ما خودمان آنرا توليد مي کنيم. آنها اينک در مرکز فردو اورانيوم را تا 20 درصد غني سازي مي کنند. اين اورانيوم با اين غلظت براي اين نيروگاه تحقيقاتي ضرورت دارد. اگر غرب حاضر نشود تا با ايران همکاري کند آنوقت ايراني ها مرتبا پيش تر خواهند رفت. زماني آنها متوجه خواهند شد که ما همه ابزار لازم را براي ساخت بمب در اختيار داريم.
   س: يعني شما مي گوئيد که تنها فشار غرب ايران را مجبور مي کند تا بمب اتمي بسازد
   ج: بله، کاملا همينطور است.و غربي ها هيچ حقي ندارند که در اين زمينه اعتراض کنند. آنها مي بايست با ايران همکاري مي کردند. و دقيقا اين کار تنها راه درستي است که بتوان از ساخت بمب اتمي از سوي ايران جلوگيري بعمل آورد.
   س: شما صحبت از همکاري با ايران مي کنيد. به نظر شما راه حل چيست؟ غربي ها در کجا بايد همکاري کنند؟
   ج: من يک مثال براي شما مي زنم. در زمان من، ايراني ها ده درصد از سهام مرکز غني سازي اورانيوم يوروديف فرانسه را در اختيار داشتند. يعني ما در ده درصد در توليدات اورانيوم اين مرکز سهم داشتيم. من آن زمان خودم قرارداد آنرا امضا کردم. آنوقت چه شد؟ پس از پيروزي انقلاب در ايران فرانسوا ميتران رئيس جمهور فرانسه شد. وي يکباره گفت که درست است که ايران ده درصد در اين نيروگاه سهيم است ولي ما به آن اجازه نمي دهيم که توليدات اين مرکز به آن داده شود. وقتي شما اينگونه با ايران رفتار کنيد آنوقت اين کشور خود بايد آستين ها را بالا بزند. و امروز دقيقا همين کار را مي کند زيرا فرانسه ورود آنرا به اين مرکز ممنوع کرد.
   س: ما امروز اين مذاکرات بدون پايان در استانبول، بغداد و مسکو را شاهد هستيم. آدم زماني اين احساس را پيدا مي کند که اين امر به بازي موش و گربه تبديل شده است. شما خروج از اين بن بست را در کجا مي بينيد؟
   ج: آنچه من مي توانم به شما بگويم آن است که کاري که غرب مي کند غير قانوني، مغاير با معاهده منع گسترش سلاح اتمي و ضمنا داراي نتيجه معکوس است. شما مي گوئيد که آنها مي خواهند مانع از آن شوند که ايران بمب اتمي را بسازد ولي من مي گويم که آنها ايران را بر آن مي دارند تا بمب اتمي را بسازد. اين يک نکنه است. چگونه مي توانيم از اين بن بست خارج شويم؟ من هيچ راهي را نمي بينم. من معتقدم که در حال حاضر اصلا موضوع به اتم ربطي ندارد. نه، غربي ها از ايران ترسي ندارند. آنها اين بهانه را پيدا کرده اند تا تحريم ها را عليه ايران اعمال کنند و فشار بر آنرا افزايش دهند.
   س: پس هدف غربي ها چيست؟
   ج: اگر مسئله اتمي هم وجود نداشت آنها موضوع ديگري را پيدا مي کردند. امروز مشکل در اينجاست که ايران موضعي را اتخاذ کرده که غرب نمي تواند آنرا قبول کند. اين يک مبارزه است و ادامه دارد. من هيچ راه حلي را در وضعيت فعلي نمي بينم.
   س: يعني اگر بگونه ديگري بخواهيم بگوئيم، فقط گزينه جنگ باقي مي ماند؟
   ج: خير. من معتقدم که غرب در وضعيت و موقعيتي نيست که عليه ايران جنگ بکند. ايران که افغانستان نيست. ايران که عراق نيست. شما غربي ها گاهي اوقات فراموش مي کنيد. ملت ايران مصمم است تا از کشور خود دفاع کند همانگونه که در جنگ صدام عليه ايران کرد و عليه هر کشور ديگري هم مي کند. من معتقدم که اسرائيل و آمريکا قادر نخواهند بود به ايران حمله کنند. ولي اگر با اين وجود اين کار را بکنند، کل خاورميانه را دچار ناآرامي مي کنند که در نهايت عليه خود آنها به پا خيزند. اگر آنها امروز تحريم ها را لغو نکنند هيچ راه حلي وجود نخواهد داشت.
   س: اگر تحريم ها لغو شوند آنوقت چي؟
   ج: اگر تحريم ها لغو شوند آنوقت ايران شايد به راه حلي با غرب دست پيدا کند. يعني همکاري در زمينه انرژي اتمي، در چنين وضعيتي ايران خود غني سازي اورانيوم تا غلظت 20 درصد را متوقف مي سازد.
   س: آيا شما نگران وضعيت امروز هستيد؟
   ج: خير، اصلا. ولي موضوعي که باعث شگفتي من شده آن است که اسرائيل هر روز ايران را تهديد به حمله نظامي مي کند. ولي هيچکس نمي گويد : که شما چگونه به خود اجازه مي دهيد که به ايران حمله کنيد؟ شوراي امنيت سازمان ملل تقريبا وجود ندارد. شوراي امنيت مي بايست به آنها بگويد که شما چنين حقي نداريد که به کشور ديگري حمله کنيد. اسرائيل به لبنان، عراق و سوريه حمله کرد و هيچکس چيزي نگفت. و اينک مي گويند که ايران زماني مي تواند بمب اتمي داشته باشد. گيريم که زماني هم ايران بمب اتمي بسازد ولي اين کار را نمي کند که از آن استفاده نمايد.آدم بمب اتمي را مي سازد تا از خود دفاع کند.
   س: ولي آيا احمدي نژاد نگفت که اسرائيل را بايد نابود ساخت؟
   ج: او هرگز چنين حرفي را نزده است.
   س: پس او چه گفته است؟
   ج: او گفت که اسرائيل از روي نقشه محو مي شود ولي نه از سوي ايران بلکه بخاطر آنکه از ديد تاريخي در جاي اشتباهي وجود دارد و به همين خاطر روزي از روي نقشه جهان از بين مي رود. او نگفت که ايران اين کار را مي کند
   س: پس چه کسي؟
ج: تاريخ. فلسطيني ها در وضعيت بسيار بدي قرار دارند.لبنان، سوريه عراق و همه کشورهاي عربي به اين امر علاقه دارند و اينک مصر نيز به آنها اضافه شده است. ولي نه ايران. اسرائيل با کشورهاي عربي مبارزه مي کند و نه با ايران. من اين موضوع که غرب مرتبا عليه ايران است را درک نمي کنم. من دقيقا آنچه را احمدي نژاد گفت خواندم. گفته هاي او از سوي غربي ها و بطور عمدي اشتباه ترجمه شده است.
شايان ذکر است که اين مصاحبه در شب گذشته در ساعت بيست و پنجاه دقيقه در برنامه موسوم به روندشاور در کانال يک تلويزيون آلماني زبان سوييس( FS1 ) نيز بطور کامل پخش شد.

منبع سایت انقلاب اسلامی
    



۱۳۹۱ مهر ۴, سه‌شنبه

تحليل آرايش سياسي امروز در كشور :

  غلامحسین کرباسچی ،احمدي‌نژاد همه را اصلاح‌طلب كرد



در نبرد قدرت براي كسي فرش قرمز نمي‌اندازند


هرچه به انتخابات سال 92 نزديك‌تر مي‌شويم، رايزني‌ها و لابي‌هاي سياسيون بيشتر مي‌شود و به فراخور آن، شنيده‌هاي تاييدشده و نشده، بيشتر به گوش مي‌رسد.

هر چند فعاليت احزاب در ايران خيلي چشمگير نيست ولي نمي‌توان از اين فعاليت‌هاي آنها چشم‌پوشي كرد. همزماني انتخابات رياست جمهوري و انتخابات شوراها اهميت بيشتري به انتخابات سال آينده داده است. در كمتر از 9 ماه مانده به زمان انتخابات، هنوز نحوه عملكرد اصلاح‌طلبان در اين انتخابات مشخص نيست. با غلامحسين، كرباسچي شهردار سابق تهران، در خصوص وضعيت احزاب، اصلاح‌طلبان و انتخابات پيش‌رو به گفت‌وگو نشستيم.



ما در مدت اين 30 سال و قبل از آن هم هيچ‌وقت انتخابات حزبي نداشتيم يعني احزاب در انتخابات به رسميت شناخته نشدند.

كارگزاران نخستين كساني هستند كه قدم‌هاي اصلاح‌طلبانه را برداشتند

‌برخورد با هاشمي در جريان انتخابات مجلس ششم اشتباه سياسي دوستان مشاركت بود

برخي به صورت ساختگي مي‌خواهند خود را اصلاح‌طلب معرفي كنند

بعضي از ياران سابق احمدي‌نژاد اين دولت را فاسد‌ترين دولت طول تاريخ ايران ناميده‌اند.

ما هيچ استفاده غيرقانوني از امكانات شهرداري نكرديم

من به نوع عملكرد خاتمي در دوره رياست‌جمهوري و آنچه مي‌توانست بهتر از اين اتفاق بيفتد، منتقدم

آن زمان كه آقاي كروبي كانديدا شدند نه آقاي خاتمي بودند نه موسوي

هيچ ابزاري براي رفع مشكل از كار اقتصاد، فرهنگ و سياست در كشور كارآمد‌تر از پذيرفتن داوري واقعي مردم نيست

به نظر من فعاليت گسترده سياسي نجات‌دهنده اوضاع كنوني كشور است

اصلاح‌طلبان خوشبختانه امروز رو سفيد هستند

اصولا معتقد نيستم كه افرادي كه يك‌بار در اين سمت حضور داشتند دوباره به صحنه بيايند، ‌چه آقاي خاتمي، چه رفسنجاني و چه احمدي‌نژاد

آقاي خاتمي قسم خورده‌اند كه در انتخابات كانديدا نشوند!

گريه كردن من شو نبود، من هنرپيشه نيستم كه شو اجرا كنم

من معتقدم به اينكه بايد آباد كرد و ساخت و توسعه داد

بهترين موقع براي بارور كردن يك اقتصاد آزاد در كشور همين 8-7 سالي بود كه بيشترين درآمد نفتي را داشتيم

هرجا كه جلوي ضرر را بگيريم در واقع نفع است.

اين 7 سال همه امكانات كشور را به باد داد


به طور كلي تعريف حزب و فعاليت حزبي در ايران با آنچه ما در كشورهاي توسعه‌يافته مي‌بينيم، چه تفاوت‌هايي دارد؟


احزاب كلا در ايران سابقه فعاليت تثبيت‌شده‌يي ندارند. در ايران هم در سال‌هاي قبل از انقلاب و هم پس از آن، با مجموعه موانعي روبه‌رو بودند و از نارسايي‌هايي رنج مي‌بردند. بخشي از مشكلات جريانات حزبي در كشور مربوط به شرايط اقليمي و شرايط اقتصادي و توسعه‌نيافتگي كشور است. حكومت حزبي و انتخابات حزبي و گزينش مسوولان بر اساس دسته‌بندي‌هاي سياسي‌ نيازمند سطحي از توسعه‌يافتگي در اداره كشور است و اين خواه ناخواه مبتني بر زيرساخت‌هاي اجتماعي و اقتصادي است. در شرايطي كه آن وضعيت اقتصادي و اجتماعي هنوز تحقق پيدا نكرده، به سختي ممكن است آن سطح از دموكراسي و مردم‌سالاري كه مبتني بر فعاليت‌هاي حزبي باشد و احزابي كه براي مردمسالاري كار كنند، وجود داشته باشند. بر همين اساس اصولا در ايران به احزاب به عنوان پايه‌هاي دموكراسي و انتخابات سالم نگاه نمي‌شود و بيشتر مي‌توان گفت جنبه‌يي نمادين و تشريفاتي دارند و اين شايد اساسي‌ترين تفاوت در حزب‌گرايي ما در ايران و جوامع توسعه‌يافته باشد.

آيا مي‌توان وجود احزاب را دليلي بر تحقق دموكراسي و مردم‌سالاري در يك حكومت دانست؟

هميشه حزب دليل بر دموكراسي و مردم‌سالاري نيست. خيلي وقت‌ها احزاب در جهت تحكيم ديكتاتوري و استبداد كاربرد دارند. از احزابي در دنياي شرق سابق كه بگذريم، در همين كشور خودمان سابقه‌يي از حزب رستاخيز داريم كه به عنوان ‌حزبي سراسري پيش از انقلاب تشكيل شد. شاه تصورش اين بود كه يك حكومت يكپارچه و ديكتاتورمآبانه را حاكم كند و در اين راه حتي همان دو حزبي كه به نوعي هر دو در جهت تقويت و تحكيم نظام شاهنشاهي بودند و فقط بر سر مسائلي جزيي با هم زاويه پيدا مي‌كردند، آنها را نيز قابل تحمل نمي‌دانست و مي‌خواست يكپارچگي كشور و سلطنت خودكامه‌يي را كه داشت، با تشكيل حزبي سراسري محكم‌تر كند.

مردم چه نقشي در پيشرفت يك جامعه دموكرات دارند؟


در يك جامعه آزاد در عين حال كه مردم در تاسيس آن نقش دارند در ادامه هم بايد روح آزادانديشي و رواداري و فرهنگ پذيرش يكديگر بين مردم رواج يابد. مردم يكديگر را تحمل كنند. نسبت به هم حتي اگر اختلاف عقيده دارند، روحيه ريشه‌زني و براندازي نداشته باشند. وقتي گروه و جرياني قدرت را در دست مي‌گيرد، بتواند مخالفان خودش را تحمل كند و هر فردي نسبت به راي فرد ديگر و نسبت به تعلقات روحي رقبا درصدي از تحمل و انعطاف‌پذيري را داشته باشد. اين هم مبتني بر اين است كه هم به لحاظ فرهنگي و هم به لحاظ اجتماعي و اقتصادي وضعيت كشور دچار درهم‌ريختگي و بحران نباشد و شرايط روحي و رواني عمومي در آرامش و ثبات نسبي قرار گيرد. وقتي مردم به لحاظ اجتماعي نسبت به هم پيوند پايداري نداشته باشند و يكديگر را به عنوان يك ملت نپذيرند، طبعا نمي‌توانند ديگران را تحمل كنند به ويژه اگر اختلاف سياسي يا فرهنگي هم داشته باشند.

آيا در ايران شاهد اين شرايط هستيم؟

اگر جامعه ايران را قبل و بعد از انقلاب بررسي كنيم، بايد گفت ما هنوز نتوانسته‌ايم به حدي از توسعه‌يافتگي برسيم كه انعطاف‌پذيري و تحمل خصلت عمومي شود. كافي نيست در جامعه 100 يا 200 يا حتي هزار نفر همديگر را تحمل كنند يا خواهان دموكراسي و مردمسالاري باشند بلكه بايد اين خواسته عمومي و خصلت همگاني باشد. مثلا وقتي در جامعه‌يي هستيم كه به دليل تنگناهاي اقتصادي احساس برآشفتگي عمومي وجود دارد يا به دليل شرايط خاص اجتماعي نوعي واگرايي را شاهد هستيم، نمي‌توان خيلي راحت به اين مرحله از مردم‌سالاري رسيد. در مثالي خيلي ساده و سطحي فقط اگر به روابط روزمره مثلا در رانندگي نگاه كنيم، راننده‌يي كه كوچك‌ترين گذشتي نسبت به عابر پياده نمي‌كند كه حقش است از خيابان عبور كند و تحمل لحظه‌يي توقف را ندارد حال با اين شرايط چگونه مي‌توان در انديشه يك همكاري گسترده سياسي در مسائل كلان جامعه بود. اين روحيه در واقع نوعي بيماري و مساله اجتماعي است.

اين به تعبير شما بيماري از چه ناشي مي‌شود؟

فكر مي‌كنم ناپايداري احزاب در ايران به عوامل متعددي باز مي‌گردد كه علاوه بر آنچه گفته شد، مي‌توان به اين موارد هم اشاره كرد؛ سطح فرهنگ و تجربه و حتي تحصيلات عمومي. هر گاه تجربه و دانش سياسي در كل جامعه در سطحي نباشد كه روند فعاليت‌هاي سياسي را به دور از حالت‌هاي هيجاني و تحريك‌پذيري‌هاي سطحي درك كنند، فعاليت احزاب پايدار نمي‌ماند. عامل ديگر احزاب فرمايشي و دستوري كه به دليل حمايت يا مقابله با يك شخص يا صرفا با اشاره حاكميت شكل مي‌گيرد، اگر هم با اقبال عمومي مقطعي مواجه شوند، پايدار نمي‌مانند، ريشه‌هاي عميق اجتماعي پيدا نمي‌كنند و در عين حال خود يكي از عوامل بدبيني مردم نسبت به احزاب مي‌شوند.

بيش از 100 سال از پيدايش افكار مشروطه‌خواهي در ايران مي‌گذرد ولي در حقيقت مجموعه عمر مبارزات واقعي پارلماني و حزبي كه به طور مقطعي و پراكنده در كشور وجود داشته، به ربع قرن هم شايد نرسد. در اين دوره طولاني ملت ما نتوانسته اين فرهنگ بالنده مبارزات سياسي را نهادينه كند و اصول دموكراسي را پايدار سازد. در فرصت‌هايي كه براي احزاب پيش آمده، گاهي آنقدر مبارزه‌هاي بيهوده و انحرافي در مقابل آنها قرار گرفته و كشمكش و هتك حرمت طرف مقابل به اوج رسيده است كه عملا ملت در اين ميان فراموش شده است و بار ديگر فرهنگ حذف و ازدياد خشونت در مبارزات سياسي گسترش يافته است.

همچنين نبايد از تاثير گروه‌هاي متنفذ اجتماعي در ناپايداري احزاب غافل بود. وقتي به 100 سال تاريخ گذشته نگاه مي‌كنيم، به جرات مي‌توان گفت كه عموما نقش بازاريان، اصناف و روحانيون و در گذشته اشراف و خوانين و دربار و ديگر گروه‌هاي متنفذ بسيار فراتر از احزاب و جمعيت‌هاي صرفا سياسي كه با طرح برنامه و منطق براي اداره كشور تلاش كرده‌اند، بوده است. اگر زماني هم دانشگاهيان و روشنفكران و اهل فرهنگ در ايجاد تحولات نقش داشته‌اند ولي در تصميم‌گيري‌هاي بعدي تاثير زيادي نگذاشته و عملا تلاش‌هاي آنها تحت تاثير جريانات قوي‌تر كمرنگ شده است.

موارد ديگري همچون روانشناسي فردي و اجتماعي در جامعه ايران، تمركز شديد حاكميت، نقش اساسي باورهاي سنتي و گاهي نيز نفوذ عوامل خارجي از طرفي و نارسايي‌هاي دروني سازمان‌ها و احزاب از سوي ديگر و سوءاستفاده رهبران سياسي و انشعاب و تجزيه و رقابت ناسالم و عملكردهاي ناموفق حزبي، همه از عواملي هستند كه نمي‌توان تاثير آنها را در ناپايداري احزاب در ايران ناديده گرفت.

با علم به تمام اين مسائل چرا شما حزب كارگزاران را تاسيس كرديد؟

تاسيس حزب كارگزاران حركتي بود كه عده‌يي از مديران اجرايي، اداري و سياسي كشور وقتي احساس كردند فضايي براي فعاليت باز شده و جامعه هم ظرفيت‌ها و نيازهاي فراواني دارد وارد عمل شدند. به دليل همان ظرفيت نهفته، جامعه با اقبال گسترده‌يي مواجه شد. در آن زمان حكومت و مسوولان هم به دليل ركودي كه در فضاي سياسي جامعه به وجود آمده بود، اين نياز را احساس كرده بودند؛ ركودي كه موجب يأس و دلمردگي عمومي به ويژه در اقشار فعال خطر بزرگي بود و نشان از بي‌تفاوتي در كل جامعه.

نتايج اين خطر بزرگ در جامعه را چطور ارزيابي مي‌كنيد؟

وقتي جامعه‌يي به دلمردگي سياسي دچار شود، به تدريج انتخابات معناي خودش را از دست مي‌دهد و كمرنگ، فرمايشي و يكنواخت برگزار مي‌شود. شما اگر به آمار مشاركت مردم در انتخابات بعد از انقلاب نگاه كنيد، ابتدا مردم با شور و هيجان و با درصد مشاركت بالايي در انتخابات شركت مي‌كردند ولي به تدريج ما نوعي تثبيت به جاي رشد روزافزون در جامعه داشتيم و به تدريج انتخابات يكنواخت و با آمار حداقلي برگزار مي‌شد. آن مقطعي كه كارگزاران وارد فضاي سياسي و اجتماعي كشور شد، تاثير چشمگيري در بالا بردن ميزان مشاركت مردم در انتخابات داشت. شور و اشتياق براي حضور فعال عمومي در فضاي سياسي به وجود آمد. امروز هم كه چهار دوره انتخابات مجلس بعد از آن زمان برگزار شده، هنوز بالاترين درصد شركت در انتخابات مجلس به همان انتخابات مجلس پنجم (كه دوره حضور كارگزاران بود) مربوط مي‌شود.

ميزان مشاركت مردم در مجلس ششم بيشتر نبود؟

ممكن است آمار بيشتر باشد ولي درصد شركت در انتخابات مجلس در دوره پنجم بالاتر بوده. اين مشاركت بالا زمينه حضور فعال‌تر مردم در ديگر فعاليت‌هاي اجتماعي و اقتصادي و فرهنگي بود و نشانه شروع رشد و توسعه‌يافتگي سياسي است.

شما از امكانات دولتي براي تاسيس كارگزاران استفاده كرديد؟


در همه اين سال‌ها هم از طريق وزارت كشور و برخي ديگر ارگان‌ها به احزاب كمك شده و مي‌شود. اگر منظور، استفاده غيرقانوني است، جواب من منفي است. هر كاري كه براي فعاليت سياسي كرده‌ايم و هر امكاني كه به كار گرفته شد، بر مبناي اختيارات و با استفاده از امكانات قانوني بوده و خلافي وجود نداشته است. امروز هم بسياري از فعاليت‌هاي سياسي، فرهنگي و مذهبي گروه‌ها و جمعيت‌هاي شبه‌احزاب با همين روند انجام مي‌شود.

مهم‌ترين دستاورد كارگزاران را در 16 سال فعاليت اين حزب چه مي‌دانيد؟

بنا به شرايطي كه بعد از سال 88 به وجود آمده، در حال حاضر حزب كارگزاران فعال نيست. در واقع كارگزاران مانند خيلي از احزاب ديگر زمينه فعاليت خود را مطلوب نمي‌بيند. اما درباره گذشته مي‌توانم بگويم اين حزب دستاوردهاي موفقي داشته كه هنوز هم مي‌توان به آثار آن در جامعه اشاره كرد.

نخستين حركت تاثيرگذار كارگزاران باز كردن فضاي سياسي در مقطع سال 75 بود كه در اين جهت به خوبي عمل كرد. تاسيس و فعاليت كارگزاران مقدمه‌يي بوده براي بسياري از فعاليت‌هاي سياسي حتي در جناح مقابل كارگزاران. عملكرد حزب باعث شد جناح مقابل كه در واقع نه زياد با اين فعاليت‌ها آشنا بود و نه اعتقادي به اين فعاليت‌ها داشت، بسياري از اين روش‌ها را الگو قرار دهد البته با ايده‌هاي خودشان و با همان ساز و كارها كارشان را ادامه دادند.

نكته دوم نهادينه كردن توسعه در كشور بود. با توجه به شرايط جنگ و انقلاب و شعار‌هاي ايدئولوژيكي كه براي انقلاب و جنگ نياز بود، غفلت اساسي و فراگير در فرآيند توسعه و پيشرفت فيزيكي كشور به وجود آمد. كارگزاران ابتدا تلاش فراواني را در توسعه اقتصادي و عمراني انجام داد و در ادامه براي نهادينه كردن اين توسعه نسبت به تشكيل حزب و فعاليت‌هاي حزبي و گرم كردن فضاي انتخابات و فضاي مطبوعاتي و فرهنگي كشور حركتي را شروع كرد كه به نظرم هنوز هم تداوم دارد. البته شايد با عناوين و مضامين ديگر. نمي‌خواهم بگويم هر آنچه اتفاق افتاده، مرهون فعاليت كارگزاران است ولي اين حزب جرقه و شروعي بود براي اينكه در آن فضاي ساكن و ساكتي كه در سال 74 داشتيم، سياست، فرهنگ و عمران و اقتصاد، رشد و توسعه‌يي قابل توجه را آغاز كند و حركت مثبتي در جهت گذار از سكون و خمودگي آغاز شود.

خاستگاه سياسي كارگزاران به دولت سازندگي برمي‌گردد. بخش عمده وزراي دولت سازندگي و معاونين آقاي هاشمي به پشتوانه ايشان اين حزب را تاسيس كردند. شما اهدافي را تبيين مي‌كنيد كه قصد داشتيد آنها را اجرايي كنيد در صورتي كه در 8 سال حكومت نتوانستيد اين شرايط را فراهم كنيد. مطبوعات در زمان آقاي هاشمي دوران خوبي را سپري نكرد. چگونه است كه كارگزاران خواهان آزادي و توسعه مطبوعات بود؟

دولت آقاي هاشمي، يك دولت تركيبي بود. تمام اعضاي دولت انگيزه واحدي نداشتند و عضو حزب واحدي نبودند مثلا آقاي ميرسليم را داشتيم. آقاي مهاجراني را هم در دولت آقاي هاشمي داشتيم. در يك مقطعي آقاي خاتمي و آقاي عبدالله نوري را داشتيم. آقاي لاريجاني و آقاي فلاحيان را هم داشتيم. اين‌طور نبود كه همه نظرات در آنجا يكسان باشد آن بخشي از دولت آقاي هاشمي كه معتقد به توسعه سياسي و فرهنگي كشور بودند آمدند در قالب كارگزاران و بسياري از بخش‌ها بود كه در اختيار اينها نبود. آن موقع خود ما در دولت بوديم براي اينكه يك تابلو بزنيم به اسم حزب كارگزاران همان بخش‌هاي دولت و به ويژه وزارت كشور با ما مخالفت مي‌كرد يعني بخشي از دولت مي‌خواست يك فعاليت سياسي را در كشور مثلا در انتخابات انجام بدهد بخش ديگري از دولت با اينكار مخالفت مي‌كرد يعني اين‌طور نبود كه اين دولت، دولت يكدستي باشد و بتواند هر كاري را انجام بدهد. براي اينكه يك مجوز مطبوعاتي گرفته شود، در همان دولت ما مشكلات و گرفتاري‌هايي داشتيم. به هرحال آن كاري كه دولت مي‌تواند انجام بدهد، با كاري كه احزاب انجام مي‌دهند، با هم متفاوت است. دولت به عنوان يك سيستم اداري و يك سيستم سياسي در اين مملكت اعمال حاكميت مي‌كند. احزاب در جهت مشاركت مردم و حضور مردم فعاليت مي‌كنند. دولت هر چقدر هم بخواهد انتخاباتي پرشور برگزار كند تا احزاب فعال نباشند، ممكن نمي‌شود و به علاوه دولت نمي‌تواند از گروه خاصي مثلا در انتخابات مجلس به عنوان وزير يا به عنوان رييس‌جمهور حمايت كند چون آنها مجري انتخابات هستند ولي يك گروه سياسي در واقع تشكيل شده كه بر اساس هويت شخصي خودشان به مردم توصيه كردند كه در انتخابات مجلس اگر مي‌خواهيد توسعه ادامه پيدا كند مثلا به اين افراد يا به اين ليست راي بدهيد. اين در واقع يك فعاليت حزبي و سياسي بوده. دولت آقاي هاشمي بخش عمده فعاليتش در جهت توسعه اقتصادي و عمراني كشور بود كه اقتضاي شرايط بعد از جنگ هم همين بود. اين حركت سازندگي و پرداختن به نيازهاي رشد و توسعه در جامعه مخالفاني داشت كه بعضي رنگ اعتقادي و ايدئولوژيك داشت و برخي هم ناشي از ضربه خوردن به منافع مادي يا سياسي‌شان بود آنها كه عادت كرده بودند در شرايط بحران و بسته از همه‌چيز بهره خود را ببرند، دلسوزاني كه آن روز دور هم جمع شدند و از سنگر فعاليت‌هاي اجرايي به نبرد سياسي براي تداوم سازندگي كشور پرداختند براي مقابله با اين حركت‌ها بود. نگراني از آن بود كه با ندانم‌كاري و منفعت‌پرستي چرخ اقتصاد و رشد و توسعه از حركت باز بماند.

كارگزاران را تاسيس نكرديد براي اينكه زمينه‌يي ايجاد كند كه دولت بعدي هم در اختيار خودتان باشد؟

هر حزبي براي همين تشكيل مي‌شود. اصولا تعريف حزب عبارت است از فعاليت مشترك جمعي براي در اختيار گرفتن قدرت، البته نه براي گرفتن قدرت در اختيار يك شخص يا احراز پست‌هاي سياسي و اداري. وقتي كه يك حزب مي‌آيد و ادعا مي‌كند كه مي‌خواهد برنامه كشور توسعه سياسي، اقتصادي و فرهنگي باشد و بر اين اساس دولت را تشكيل دهد و برنامه‌هاي 4 يا 8 ساله تدوين كند و نيروهاي لايق را در اين جهت به كار گيرد طبيعي است كه مردم را تشويق مي‌كند كه بياييد به ما راي بدهيد، براي اينكه قدرت در اختيار مجموعه‌يي با اين هدف و برنامه قرار بگيرد نه به عنوان اشخاص بلكه به عنوان بينش‌ها و برنامه‌ها. براي اينكه اين بينش در واقع پيروز شود و اين بينش قدرت پيدا كند.

و از بعد از انتخابات سال 88 هم كه فعاليتي نداشتيد...

همان‌طور كه گفتم زمينه براي فعاليت فراهم نبود.

چرا حزب‌تان را منحل نكرديد؟

براي چه بايد منحل كنيم؟

هر حزب جايگاه و طرفداراني در بطن جامعه دارد، سكوت و انفعال يك حزب، به بدنه جامعه سرايت مي‌كند، ‌طرفداران شما بعد از انتخابات 88 دچار سردرگمي شدند...

اولا اين امر غيرمعمولي نيست كه در شرايطي ويژه احزابي فعاليت‌هاي سياسي خود را كاهش دهند يا حتي متوقف كنند. در زمان آقاي خاتمي هم يك دوره‌يي كه احساس شد فعاليت كارگزاران ممكن است باعث اختلافات و مشكلاتي شود فعاليت حزب را كاهش داديم. اصل مصالح كشور و رشد و بالندگي شرايط زندگي مردم بود. فعاليت حزبي وسيله است. در آن زمان به دوستان حزبي توصيه كرديم فعلا جلسات را در حد محافل و نشست‌ها ادامه دهيد تا به شرايط مناسب‌تري برسيد. در مقطع بعد از سال 88 هم تقريبا چنين وضعيتي پيش آمد، امكان فعاليت با تفكر و گفتماني كه حزب به آن پايبند بود كمكي به مصالح كشور نمي‌كرد بنابراين جمع به اين نتيجه رسيد كه فعلا فعاليت با آن شكل و جديت سابق انجام نشود.

با استناد به گفتار شما، نمي‌توان فعاليت حزبي در ايران را يك استاندارد دانست، و شما نمي‌توانيد به اين استاندارد ساختگي استناد كنيد، آيا در كشورهاي توسعه يافته هم احزاب مي‌توانند مدت زمان خاصي را سكوت كنند؟

در كشورهاي توسعه‌يافته هم اين بي‌سابقه نيست كه احزاب در يك مقاطعي فعاليت‌هايشان را كم يا زياد كنند و اين طبيعي است.

بحث بر سر كم يا زياد كردن فعاليت نيست، ‌بحث بر سر نوعي انفعال است...

شما مثلا به روند فعاليت حزبي حزب كارگر در انگلستان نگاه كنيد. در مقطعي كه بينشي مثل تاچريسم در آنجا مسلط مي‌شود و فعاليت مي‌كند و 11-10 سال يك نخست‌وزير كه خانم تاچر باشد مي‌ماند در آن مقطع فعاليت حزبي حزب كارگر را در آنجا يا ضعيف مي‌بينيد يا حتي گاهي احساس مي‌كنيد تعطيل شده است نه اينكه حزب را منحل بكنند حزب وجود دارد و شايد ارتباطاتي هم دارند ولي منحل نشده است. البته اين ويژگي شرايط سياسي كشورها را نمي‌شود خيلي با هم مقايسه كرد به هرحال شرايط‌مان شرايط خاصي است و شرايط احزاب شرايط ديگري است در برخورد نظام با احزاب؛ ما در مدت اين 30 سال و قبل از آن هم هيچ‌وقت انتخابات حزبي نداشتيم يعني احزاب در انتخابات به رسميت شناخته نشدند كه كسي بگويد مثلا من به كانديداي حزب فلان راي مي‌دهم. مي‌گويند بايد به اشخاص راي بدهيد يعني وقتي در كشوري هنوز حزب جايگاه خودش را پيدا نكرده كه بتواند به عنوان اساس انتخابات باشد نمي‌توان بيش از اين انتظار داشت. ‌انتخابات واقعي در جايي است كه احزاب بتوانند در آن حضور داشته باشند چون مردم خودشان نسبت به افراد نمي‌توانند شناخت كامل پيدا بكنند. افراد كه نمي‌توانند به تنهايي برنامه‌يي براي كشور بدهند اما احزاب مي‌توانند، نمي‌شود براي مسائل كشور در سطح كلان نماينده يك شهر را به صفت فردي بازخواست كرد ولي نسبت به احزاب و اهداف احزاب مي‌توان بازخواست كرد. بعد از مدتي كه يك حزبي در يك جايي حاكم بود مي‌گويند شما اكثر نمايندگان مجلس را در اين دوره داشتيد آيا تورم را كنترل كرده‌ايد يا نه؟ ولي اگر نسبت به هر نماينده‌يي كسي اعتراض بكند مي‌گويد آقا من يك نفر بودم و بقيه 289 نفر. از تك‌تك نماينده‌ها نمي‌شود از تورم پرسيد ولي از احزاب مي‌شود يا به حزبي كه اكثريت دارد مي‌گويند شما در اين مدت حكومت دستت بوده چقدر كار كردي؟ چقدر رشد اقتصادي داشتي؟ چقدر رشد درآمد سرانه داشتي؟ چقدر تورم را كاهش دادي؟ چرا در انتخابات تمام حرف‌ها روي اين است كه حزب دموكرات اشتغال را بالا برده يا پايين آورده؟ تورم را كم كرده يا زياد ؟ در دنيا جنگ راه انداخته يا جنگ را كم كرده؟ هر ايرادي را منتسب مي‌كنند به حزب، ولي اگر يك انتخابات غيرحزبي باشد نمي‌توانيد به احزاب ايرادي بگيريد. احزاب اهداف خودشان را تعريف مي‌كنند و اين نمايندگان هم حرف‌هايي براي خودشان مي‌زنند. در كشوري كه هنوز انتخابات، انتخابات افراد است طبيعتا احزاب هم نمي‌توانند به طور ايده‌آل رفتار كنند.

چرا انتخابات در ايران حزبي نيست؟ چرا ما نمي‌توانيم در ايران حزب‌ها را تعريف بكنيم تا رسميت داشته باشند؟

اين به تجديد نظر در قوانين كشور نياز دارد، شايد هم در قانون اساسي و هم در قوانين عادي، و بالاخره هم روزي اين اتفاق خواهد افتاد چون به هر حال ما نمي‌خواهيم و نبايد نظام‌مان يك نظام ديكتاتوري باشد و به نشاط سياسي نياز داريم و نشاط سياسي بدون احزاب ممكن نمي‌شود و احزاب هم بدون اينكه انتخابات، انتخابات حزبي باشد جدي و پايدار و مستمر نمي‌شوند. علت اين هم كه شما مي‌بينيد الان احزاب به آن صورت فعاليت جدي ندارند براي اينكه احساس مي‌كنند نقش جدي عملا در اداره كشور بر عهده‌شان گذاشته نشده است. مطمئن باشيد ما روزي به اين نتيجه خواهيم رسيد. دير يا زودش را من نمي‌توانم پيش‌بيني كنم.

آيا كارگزاران اصلاح‌طلب است؟


حتما. كارگزاران نخستين كساني هستند كه قدم‌هاي اصلاح‌طلبانه را در نظام اجرايي و اداري كشور برداشتند. آنچه كارگزاران انجام داد و در برنامه داشت انجام تغييراتي تدريجي و آرام در جهت بهبود وضعيت معيشت مردم و برنامه‌يي اصلاح‌طلبانه بود. اصلاح‌طلبي الزاما منحصر در يك حزب نيست، همه كساني كه در جهت بهبود بخشيدن شرايط موجود به روش غيرخشونت‌آميز و در عين حال به تدريج و نه يكباره حركت مي‌كنند، اصلاح‌طلبند؛ چه اصلاحات در عملكرد‌ها باشد و چه در روش‌ها و حتي ساختار نظام.

آقايان هاشمي و خاتمي نزديكي‌هايي داشته‌اند و در سال‌هاي گذشته از نظر تفكر سياسي نزديك‌تر هم شده‌اند، اما نمي‌توان گفت كه جريان اصلاح‌طلبي رفتاري يكسان با آنچه با آقاي خاتمي داشت با آقاي هاشمي داشته است. به عنوان مثال در جريان انتخابات مجلس ششم. اما الان افرادي كه شايد پيشتر اختلافات نظر زيادي داشتند در يك جبهه قرار گرفته‌اند، افرادي مثل ناطق‌نوري، ‌موسوي‌خوييني‌ها، ‌هاشمي‌رفسنجاني و خاتمي الان از لحاظ ديدگاه سياسي به نوعي همسو هستند، اينها همه اصلاح‌طلبند؟

شخصيت‌ها و حتي احزاب چارچوب‌هاي نظري و ايدئولوژي صلب و لايتغير و كاملا مرز‌بندي‌شده غيرقابل عبور ندارند. فواصل و مشتركات هم بين آنها به دليل برخوردهاي متغير حكومت جابه‌جا مي‌شود. گاهي همفكران سابق از هم دور مي‌شوند و گاهي مخالفان به هم نزديك. ‌آنچه شما مي‌گوييد كه در جريان انتخابات مجلس ششم بين اصلاح‌طلبان و آقاي هاشمي پيش آمد، در واقع برخورد تمام اصلاح‌طلب‌ها نبود و فقط بحث حزب مشاركت بود آن هم اشتباهي سياسي بود كه دوستان در آن مقطع در آن افتادند در حالي كه همه اصلاح‌طلبان چنين رفتاري را نمي‌پسنديدند.

اصلاح‌طلبي يك رويه است كه خيلي از گروه‌ها و احزاب به آن معتقدند. خيلي‌ها هم دل‌شان مي‌خواهد خودشان را جزو اصلاح‌طلبان به شمار آورند، حتي برخي به صورت ساختگي مي‌خواهند خود را اصلاح‌طلب معرفي كنند. اصلاح‌طلبي بدون خصلت‌هاي مشخص در روش‌ها و اهداف محقق نمي‌شود. مساله با اسم و ادعا نيست. روش‌هاي اصلاح‌طلبانه روش‌هاي تدريجي و مسالمت‌جويانه است. كسي كه به روش‌هاي خشونت‌آميز معتقد باشد، اصلاح‌طلب نيست. در اهداف هم اصلاح‌طلبي يعني اينكه شما يك نظام و يك حكومت و يك جريان جاري در مملكت را يك جريان درست و قابل قبولي مي‌دانيد ولي در آن اشكالاتي مي‌بينيد و تلاش مي‌كنيد از طريق مسالمت‌جويانه و با ابزارهاي تدريجي اشكالات را در اين نظام برطرف كنيد؛ اين مفهوم اصلاح‌طلبي است. هر چقدر اشكالات در كشور و نظام اجرايي زيادتر شود در حقيقت افراد و احزاب اصلاح‌طلب بيشتر مي‌شوند. اين است كه امروز بسياري منتقد شرايطي شده‌اند كه تا ديروز مويد يا از به وجودآورندگان آن بوده‌اند. اشكالات به نظام اجرايي و دولت از طرف كساني مثل موتلفه امروز از همين باب است، حتي آنقدر صريح و تند كه بعضي از همين ياران سابق اين دولت را فاسد‌ترين دولت طول تاريخ ايران ناميده‌اند. اين يعني اينكه آنها هم دنبال اين هستند كه شرايط اصلاح شود. الان امثال آقايان ناطق‌نوري و... همه نسبت به شرايطي كه به وجود آمده براي كشور احساس خطر مي‌كنند و همه مي‌خواهند در كشور اصلاحاتي اتفاق بيفتد، بنابراين همه هم به تدريج مي‌خواهند كار شود نه يكباره و خشونت‌آميز. همه مي‌خواهند وضعيت كشور به سمت بهبود و اصلاح برود، اين در واقع مي‌شود نوعي اصلاح‌طلبي و به تعبيري مي‌شود گفت خيلي افراد اصلاح‌طلبند يعني مي‌خواهند اصل نظام حفظ شود و خدايي‌ناكرده ما دچار فروپاشي سياسي و اجتماعي و اقتصادي نشويم ولي بسياري از عملكردها، روش‌ها و حتي ساختارهايي هستند كه مشكل دارند و نيازمند اصلاح هستند. اين آن نقطه‌يي است كه الان مورد توافق است. اين بخش است كه دنبال اصلاح وضع موجود هستند و اين نشان مي‌دهد كه كشور از ديدگاه‌هاي مختلف دچار مشكل و نارسايي است.

شما نظرات شخصي‌تان را در فعاليت‌هاي سياسي‌تان دخالت مي‌دهيد؟


هيچ كس نمي‌تواند بگويد حب و بغض‌هايش در كارها بي‌اثر است. همه آدم‌ها تحت تاثير احساسات‌شان هستند.

اتهاماتي به شما زده شده كه از امكانات شهرداري به نفع آقاي خاتمي در انتخابات استفاده كرديد، اين موضوع را قبول داريد؟


به معناي غيرقانوني رد مي‌كنم. ما هيچ استفاده غيرقانوني از امكانات شهرداري نكرديم و با همه تلاشي كه در آن ماجراي دادگاه داشتند هيچ اتهامي در اين زمينه ثابت نشد ولي روشن بود كه در آن انتخابات كارگزاران طرفدار انتخاب خاتمي بود.

شما از آقاي خاتمي دلخور هستيد؟

ايشان شخصيت دوست‌داشتني هستند. من هم دلخوري شخصي ندارم ولي ممكن است به برخي عملكرد‌ها انتقاد داشته باشم.

عده‌يي معتقدند به دليل اينكه در جريان دادگاه شما در پرونده اختلاس آقاي خاتمي از شما حمايت نكرد، دلخوري‌هايي از ايشان پيش آمده است؟

نه دلخوري شخصي ندارم. آقاي خاتمي در آن جريان از مجموعه مديريت شهرداري حمايت كرد اما من به نوع عملكرد ايشان در دوره رياست‌جمهوري و آنچه مي‌توانست بهتر از اين اتفاق بيفتد، منتقدم. من فكر مي‌كنم آقاي خاتمي به عنوان يك رييس‌جمهور با توجه به اقتداري كه داشت، مي‌توانست كارهايي را انجام دهد و جلوي بسياري از ضايعات را در كشور بگيرد.

اين انتقاد را به آقاي هاشمي نداشتيد؟


چرا، اما كم و زياد دارد و نوع و جنس آنها متفاوت است. شايد نسبت به آقاي هاشمي انتظارات ديگري داشته باشيم و انتقاد از نوع ديگري؛ اين ديدگاه‌ها هرگز در مسائل شخصي نيست.

شهرداري تهران در زمان شما به يك منبع عظيم درآمدزايي تبديل شد، آنچه شما از آقاي طباطبايي تحويل گرفتيد چه تفاوتي با خروجي شهرداري در زمان شما داشت؟

شهرداري زمان جنگ تا سال 68 شهرداري فعالي نبود و نمي‌توانست باشد به دليل اينكه رشد و توسعه اقتصادي و ساخت و ‌سازي به آن معنا وجود نداشت اما كاري كه در شهرداري سال 68 شروع شد عبور از كارهاي عمراني در حد نگهداري وضع موجود بود. در آن زمان نياز بود در شهرداري دگرگوني اتفاق بيفتد؛ كارهايي كه قبلا در برخي شهرهاي استان اصفهان و خود شهر اصفهان اتفاق افتاده بود و دولت و شخص آقاي هاشمي اعتقاد داشتند كه در تهران هم بايد اين اتفاق بيفتد و اصرار داشتند كه امكانات دولتي در تهران استفاده نشود. من مسوول بودم اين ايده را محقق كنم.

چه كار كرديد كه اين سازمان دچار اين تحول عظيم شد؟

همان كاري كه در بقيه دنيا مي‌كنند. در همه جاي دنيا براي اداره شهرهاي بزرگ راهكارهايي دارند كه ما اين راهكارها را در تهران پياده كرديم.

فروختن تراكم؟

يكي از آنها اخذ عوارض بود كه بر فعاليت ساخت‌ و ساز وضع شد. هر نوع فعاليتي در تهران به عنوان فعاليت اقتصادي عواقب و ضايعاتي براي شهر و زندگي شهري دارد. هر كه از امكانات اقتصادي بيشتر استفاده مي‌كند بايد كمك‌هاي بيشتري هم به اداره شهر بكند اين ايده و حرف كلي مي‌توانست در ساخت و ساز، تجارت، توليد و همه ‌چيز تاثير بگذارد و از همه اين فعاليت‌ها كه به نوعي براي شهر گرفتاري ايجاد مي‌كرد براي اداره شهر كمك گرفته شود. اين ايده بعدها توسعه پيدا كرد كه يكي هم بحث ساخت و ساز و عوارض تراكم و ديگري فعاليت‌هاي خدماتي و توليدي بود. در اصل همه كمك كردند كه شهر به اين چيزي كه هست، تبديل شد.

در انتخابات سال 88 قبول كرديد معاون اول آقاي كروبي شويد. آيا درون حزب كارگزاران اجماع نكرده بوديد؟

آن زمان كه آقاي كروبي كانديدا شدند نه آقاي خاتمي بودند نه موسوي و من آقاي كروبي را با مجموعه سوابق و مشخصات و اينكه كانديداي واجد شرايط بودند، انتخاب كردم و آن زمان به مجموعه دوستان گفتم كسي كه مي‌خواهد در جهت اصلاحات حركت كند بايد در داخل نظام و با كمترين فاصله و اختلاف نظر باشد. به نظر من آقاي كروبي چنين ويژگي داشت بنابراين از ايشان حمايت كردم اما بحث‌هاي زيادي در اين باره در داخل حزب داشتم. در هر حال نه آقاي كروبي و نه خاتمي و نه موسوي هيچ كدام كانديداي حزبي ما نبودند چون عضو حزب نبودند. وقتي كانديداي حزبي داشته باشيد علي‌القاعده بايد از كانديداي حزبي‌تان حمايت كنيد.

با استناد به گفته‌هايتان بايد گفت تفسير شما از حزب و فعاليت حزبي يعني اينكه هر وقت شرايط حزب به نفع‌تان است از آن استفاده كنيد و هر وقت هم نبود موضع‌گيري شخصي كنيد. وقتي شما كانديدايي از حزب‌تان در انتخابات حضور ندارد، مي‌توانيد روي كانديداي ديگري درون حزب اجماع كنيد...

درون حزب نتوانستيم روي كانديداي خاصي اجماع كنيم و اين جمع‌بندي نهايي بود كه در واقع عمل شد، از آن طرف هم مي‌توان نگاه كرد كه چرا ديگران نظر دبيركل را نپذيرفتند، به هر حال در حزب تصميم نهايي جمع مطرح است و ديكتاتوري حزبي حاكم نيست.

با اين شرايط ساختار حزب شما ايراد دارد...

خب ديگر... در درون حزب بحث‌هايي مطرح شد، به اجماع نرسيديم و در آن مقطع من به دوستان گفتم براي اينكه نمي‌توانم استدلال دوستان را بفهمم از دبيركلي حزب كنار مي‌روم، اما دوستان در حزب مخالفت كردند. در آن روزها اكثريت حزب نظر ديگري داشت و من نظر ديگري، بنابراين خود دوستان اين تصميم را گرفتند كه دبيركل از يك كانديدا حمايت كند و بدنه حزب از شخص ديگري.

اين هم برداشت جديد و تفسير جالبي از فعاليت حزبي است...

عرض كردم كه كانديدايي از درون حزب وجود نداشت و اين جمع‌بندي نهايي ما بود.

شما المان‌هايي را براي حمايت از آقاي كروبي برشمرديد كه بيشتر آنها را آقاي موسوي هم داشتند، چرا از ايشان حمايت نكرديد؟


شما وقتي با شخصي پيماني مي‌بنديد نمي‌توانيد ميانه راه او را تنها بگذاريد، مگر اينكه او به نفع كانديداي ديگري كنار برود. زماني كه ما با آقاي كروبي پيمان بستيم، هنوز نه آقاي ميرحسين تصميم به شركت گرفته بودند و نه آقاي خاتمي. شايد اگر آقاي موسوي قبل از آقاي كروبي كانديدا مي‌شدند اصلا آقاي كروبي ديگر كانديدا نمي‌شد. مثل بعضي انتخابات قبلي كه آقاي كروبي به دنبال وارد كردن ميرحسين به كارزار انتخابات بودند.

در برآيند ستادهايتان به اين نتيجه رسيده بوديد كه آقاي كروبي احتمال راي آوردن ندارد؟ اصلا به تعداد آرا كاري نداريم. فضاي دوقطبي‌اي كه در كشور حاكم بود مد نظرم است، شما در ستاد آقاي كروبي به اين نتيجه رسيده بوديد كه آقاي كروبي راي نمي‌آورد و فضا دوقطبي است؟

نه در آن مقطع انتخابات اتفاقا بحث اين بود كه حضور آقاي كروبي در انتخابات نه‌تنها در راي نياوردن آقاي احمدي‌نژاد مي‌تواند موثر باشد، به شور انتخاباتي هم كمك مي‌كند چون كساني بودند كه شايد نمي‌خواستند به ميرحسين راي بدهند و به آقاي كروبي راي مي‌دادند.

آيا تشتت آرا به نفع اصلاحات بود؟

قطعا به نفع اصلاحات بود. اگر كساني كه به آقاي كروبي راي مي‌دادند، وقتي آقاي كروبي مي‌رفت همه مي‌رفتند به آقاي موسوي راي مي‌دادند، بله. اين حرف درست بود اما اين‌طور نبود، برآوردي كه ما و ستاد آقاي موسوي داشتند غير از اين بود.

اگر اشتباه نكنم منظورتان قشر ضعيف و محروم جامعه است.


بخشي از اقشار مردم كه شامل اقليت‌ها و قوميت‌ها كه به ‌شدت طرفدار آقاي كروبي بودند شايد اگر ايشان مي‌رفتند به آقاي موسوي راي نمي‌دادند يا شركت نمي‌كردند. ما همه اينها را در آن مقطع محاسبه كرديم و در جمع‌بندي هم خود آقاي كروبي و دوستان هم به اين نتيجه رسيدند و حتي خود آقاي موسوي به اينجا رسيدند كه موافق كنار رفتن آقاي كروبي نبود و آقاي كروبي يك پايه تثبيت‌شده رايي در جامعه داشت كه معلوم نبود اگر كنار رود اين آرا به كدام سمت سوق داده شود. ممكن بود كه اصلا در انتخابات شركت نكنند كه هرچه شركت كمتر مي‌شد به ضرر اصلاحات مي‌شد و آرا پايين‌تر مي‌آمد يا ممكن هم بود به طرف مقابل راي بدهند.

در تبليغات آقاي كروبي تصاوير شما در قطع بزرگ‌تري نسبت به آقاي كروبي گنجانده شده بود، انگار كه شما نامزد انتخابات هستيد. مانور تبليغاتي بيشتر روي شما به عنوان معاون اول بود. تيم تبليغاتي آقاي كروبي وقتي شما را جذب كرد هدفش بهره‌برداري از محبوبيت شما بود؟


اينها كار من نبود و كار تيم تبليغاتي بود. آنها هم خودشان فكر مي‌كردند و اين برداشت وجود داشت كه تاثيرگذار است و من در اين زمينه دخالتي نداشتم و توصيه‌يي هم نكرده بودم، كار تبليغات را كسان ديگري انجام مي‌دادند.

با اين شرايطي كه بود پس چرا شما پس از حوادث سال 88 در سكوت فرو رفتيد؟

من هيچ ‌وقت سكوت نكردم منتها در آن شرايط زمينه‌يي براي فعاليت سياسي و تبليغاتي نبود. قرار نبود ما در اصلاحات با كسي اعلان جنگ كنيم، ما طرفدار روش‌هاي غيرخشونت‌آميز و دگرگوني‌هايي در جهت اصلاح امور از درون حكومت بوديم من فعاليتم را با همان شكل و وضعيت داشتم. البته هر فضايي فعاليت خاص خودش را مي‌طلبد. شما در يك مقطعي حرف مي‌زنيد در مقطعي ديگر وقتي فضايي باز نيست نمي‌توانيد در خيابان بايستيد و داد و فرياد كنيد. بايد فضايي براي فعاليت سياسي باشد.

با توجه به دلايلي كه گفتيد چرا در انتخابات مجلس شركت نكرديد؟

بين دوستان اختلاف نظر بود. خيلي‌ها معتقد بودند كه بايد در انتخابات فعال باشند اما مجموعه اصلاح‌طلبان به تحليل واحدي نرسيدند. در مجموع بحث‌هايي كه با دوستان شد آنها به جمع‌بندي نرسيدند كه در اين زمينه فعال باشند. عمده‌ترين علت آن هم اين بود كه فضايي به آن صورت براي كار سياسي و مطبوعاتي باز نبود و نيروهايي كه بايد شركت مي‌كردند آن دلگرمي و جديت لازم را نداشتند.

تحليل شما به عنوان دبيركل حزب كارگزاران از راي دادن آقاي خاتمي در انتخابات مجلس نهم چه بود؟

خود ايشان اعلام كرده است. ما آقاي خاتمي را آدم محترمي مي‌دانيم و حرف‌ها و تحليل‌هايش را آن‌طور كه خودش مي‌گويد مي‌پذيريم. ايشان ضرورتي را تشخيص دادند كه اين كار را كردند.

سوال من شخصي نيست. از شما به عنوان دبيركل يك حزب مي‌پرسم. آقاي خاتمي جزو ليدرهاي اصلاحات بوده است؟

آقاي خاتمي رييس‌جمهور مملكت بوده، موقعيتي در نظام داشته و تلاشش را هم كرده كه همه فعالانه در انتخابات شركت كنند. بعد اين‌طور نشد كه ايشان در انتخابات مجلس از كسي حمايت كند. ولي اينكه خودش شخصا در انتخابات شركت نكند با موقعيت و شئوونات آقاي خاتمي نمي‌خوانده و طبيعي است كه ايشان شركت كند.

كمتر از 10 ماه تا انتخابات مانده و هنوز برنامه‌يي از اين سمت اعلام نشده است...


به هر حال مذاكرات و صحبت‌هايي در جريان است. من فكر مي‌كنم راه‌حل مساله براي همه مردم چه آنها كه خود را خواهان دگرگوني مي‌دانند و اصلاح‌طلبند و چه آنهايي كه به اصطلاح اصولگرا و راضي از حضور در قدرت اين است كه تمام سعي خود را در تقويت و شكوفايي نظام انتخابات و حل مسائل پاي صندوق راي بكنند. صندوق راي حلال مشكلات كشور است. هيچ ابزاري براي رفع مشكل از كار اقتصاد، فرهنگ و سياست در كشور كارآمد‌تر از پذيرفتن داوري واقعي مردم نيست. بايد اين حضور ملي را تقويت كنيم. مخالف و موافق خود را به آن تشويق و دلگرمي عمومي در جامعه ايجاد كنيم كه بيايند و راي بدهند و انتخاب كنند. با امانت‌داري و احترام انتخاب عمومي مردم را حاكم كنيم. مشاركت سياسي و اجتماعي در قالب‌هاي دموكراتيك از قبيل پارلمان و مطبوعات و نظرخواهي‌ها نقش اصلي در نفي فرهنگ ستيزه‌جويي و برخوردهاي قهرآميز دارد. اگر به تاريخ معاصر ايران نگاه كنيم حاكميت‌هاي طولاني استبدادي بوده كه معمولا مانع پايداري احزاب و توسعه و پيشرفت آنها شده و نتيجه آن راهي جز اينكه به تدريج ملت را براي نجات به خشونت و مقاومت در برابر حكومت تشويق كند باقي نگذاشته است. آثار مترتب بر اين وضعيت شرايط ناگوار در زندگي عمومي و تشنج و التهاب و خشونت است كه هر كدام از دو طرف به قصد حذف ديگري وارد عمل شده‌اند و هر گروهي بقاي خود را در نابودي ديگري پسنديده است. فرصتي براي ايجاد و رشد امكانات مناسب سياسي، اجتماعي و فرهنگي و اقتصادي به دست نيامده است. مجال انتخابات مجال گفت‌وگوي سازنده و ارائه نظرات و يافتن راه‌حل‌هاي مسالمت‌آميز براي مشاركت و حل مشكلات كشور است. فكر مي‌كنم اين گرايش به انتخابات و پرهيز از خشونت و اعتقاد به اصلاحات در روش‌ها و ساختارهاي اداره كشور به تدريج عمومي‌تر هم شده است و همه به آن روي آورده‌اند حتي آنها كه روزي اين انتقادهاي سازنده را بر نمي‌تابيدند.

يعني احمدي‌نژاد اين وضعيت را به وجود آورده است؟

احمدي‌نژاد و تيمش شرايطي ايجاد كرد كه همه اصلاح‌طلب شده‌اند. الان همه دنبال اصلاح وضع موجودند. ما هيچ‌وقت اين فساد را در كشور نداشتيم كه الان هست. هيچ وقت اين تورم را نداشتيم. هيچ‌وقت اين فشار اقتصادي يا مشكلات موجود در روابط خارجي را نداشتيم و به هرحال اينها معيارهايي ا‌ست كه در اداره يك كشور دخيلند. همه دنبال اين هستيم كه اوضاع بهتر شود و بايد به اين توجه داشته باشيم كه راه‌حل بهتر اداره شدن اوضاع كشور فقط از طريق مشاركت مردم و انتخابات آزاد است؛ انتخاباتي كه همه مردم در آن شركت كنند و اكثريت قابل توجهي در آن راي بدهند. هر چقدر بتوان مشاركت را بالا برد، چه كساني كه در اين امر تصميم‌گير هستند و چه احزاب و گروه‌هاي كه مي‌توانند مردم را به شركت در انتخابات تشويق كنند و هرچه حضور مردم پررنگ‌تر باشد، احتمال راي آوردن كسي كه بتواند مشكلات مردم و كشور را حل كند بيشتر مي‌شود. هر چقدر انتخابات محدود شود و در انحصار عده خاصي باشد چه اين كار توسط مسوولان و دست‌اندركاران انتخابات انجام شود و چه توسط ماهايي كه خودمان را كنار بكشيم و صحنه را به ديگران واگذار كنيم به هرحال احتمال اينكه كسي راي بياورد كه وضعيت كشور را بهبود ببخشد كمتر مي‌شود و اگر ما با اين تحليل جلو برويم راهي جز مشاركت فعال و عمومي وجود ندارد.

شما فعاليت‌ها و مذاكراتي را براي انتخابات شروع كرده‌ايد؟

ما هميشه در حال مذاكره و بحث‌هاي سياسي هستيم. انتخابات هم يكي از اين موضوعات است. دوستان گفتند شرايط براي شركت در انتخابات سال 90 مناسب نبود، اما الان كمتر از نه ماه به انتخابات سال 92 باقي مانده است. هم انتخابات رياست‌جمهوري و هم انتخابات شوراي شهر. برخي جريانات سياسي مدت‌هاست كه فعاليت‌هايي را براي حضور در اين دو انتخابات آغاز كرده‌اند، گروه‌هاي سياسي و جريان اصلاح‌طلبي فضا را بايد براي حضور جدي خود آماده كنند. در نبرد قدرت براي كسي فرش قرمز نمي‌اندازند بلكه بايد خودمان اين فرصت را به وجود آوريم و زمينه حضور و مشاركت عمومي را فراهم كنيم.

آيا مي‌توان به حضور اين جريان در انتخابات سال بعد اميدوار بود؟

اين كار يك گروه يا جمع محدود نيست، بايد باور عمومي شود. شخصيت‌هاي سياسي و احزاب بايد در تلاشي جمعي شركت كنند و اين بايد حاصل همفكري جريان اصلاح‌طلبي باشد. به نظر من فعاليت گسترده سياسي نجات‌دهنده اوضاع كنوني كشور است. هم ما در جريان اصلاح‌طلبي بايد فعاليت داشته باشيم و هم كساني كه در طرف مقابل ما قرار دارند. به نوعي هم اصلاحات و هم طرف مقابل و جريان برگزاركننده انتخابات بايد به اين نتيجه برسند كه راه نجات حضور گسترده مردم در انتخابات است، ‌اين يك كار دوجانبه است.

اصلاح‌طلب‌ها چه خواسته‌هايي دارند كه در انتخابات سال بعد هم در شوراها ليست بدهند و هم در انتخابات رياست‌جمهوري شركت كنند؟

اصلاح‌طلبان خواسته‌يي جز فراهم شدن لوازم اين حضور ندارند. براي حضور با نشاط و عمومي مردم، فضاي گفت و شنود و نقد سازنده در جامعه لازم است. بايد اميد و باور همگاني به تاثير اين مشاركت در سرنوشت كشور تقويت شود و از بدبيني و يأس و سوءظن سياسي به مسوولان و نيز مسوولان به احزاب كاست شود. بايد فضاي فعاليت‌هاي مطبوعاتي و سياسي باز شود تا همگان دلگرم شوند كه حضور آنها تاثيرگذار است.

با فرض اينكه طرف مقابل شرايط را براي حضور اصلاح‌طلب‌ها در انتخابات مهيا كرد، ‌خود اصلاح‌طلب‌ها چه برنامه‌هايي براي راي آوردن در انتخابات دارند؟

اصلاح‌طلبان خوشبختانه امروز رو سفيد هستند و نياز به فعاليت چنداني ندارند. بسياري از آنچه هشدار مي‌دادند اتفاق افتاده و گرفتاري‌هايي كه در كشور آزاردهنده شده خود بهترين معرف صحت برنامه‌هاي اصلاحات است. كافي است راي‌دهندگان توجه كنند كه در اين فاصله فرهنگ، اقتصاد و سياست كشور به كجا رسيده است.
منبع  اعتماد



 دم‌ و کراسی یا دموکراسی؟

شنبه ۱ مهر ۱۳۹۱ - ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۲

عباس شکری

abbas-shokri.jpg
شهروند: واژه‌ای که این روزها و به ویژه در دو دهه‌ی اخیر زیاد بر زبان شرقی‌ها و غربی‌ها و از جمله ما ایرانی‌ها می‌آید و هیچ کس هم گوش‌اش بدهکار آن نیست، “دموکراسی” است. این که دموکراسی چیست و چیدمان آن برنهاد کدام تعریف و توصیف است، حتمن هزاران بار دیده، خوانده یا شنیده‌ایم. اما، آیا به اجرای آن هم اندیشیده‌ایم؟ آیا به چرایی گونه‌گونی دیدگاه‌ها از همین واژه‌ی “دموکراسی” در واحد کوچک اجتماع که خانواده‌ی خودمان می‌تواند باشد، فکر کرده‌ایم؟ بدیهی است که خیلی‌ها در مورد این واژه و اجرای آن فکر کرده‌اند و اکنون بیش از شصت سال است که برآمد ژرفای آن اندیشه‌ها “اعلامیه جهانی حقوق بشر” می‌باشد. به واژگان همین اعلامیه دقت کنید! جهان‌شمولی این بیانیه را آیا واژه‌ای به حق و درست می‌خوانید که اجرا شده باشد؟ آری، باید عالمگیر باشد، چرا که اعلامیه محصول جمعی کشورهای عضو سازمان ملل است و در این دستگاه عظیم هم بیشتر کشورهای جهان از جمله آمریکا و کشورهای اروپایی و آسیایی و آفریقایی، مثل نروژ، آلمان، سودان، ایران، عربستان سعودی، آمریکا و بلژیک و … عضو هستند و پای این بیانیه را هم امضا کرده‌اند. امضای کسانی که این بیانیه را در همان روزهای نخستین رسمیت داده‌اند و قرار گذاشتند که جهان‌شمول باشد، آیا تضمین اجرای آن در جهان شده است؟ آیا خود کشورهایی که این سند جهانی را امضا کرده‌اند، تعریفی واحد از آنچه در ذیل بیانیه است، داشته‌اند؟ امروز هم آیا تعریف واحدی از “دموکراسی” در عرصه‌ی پهناور جهانی که دارای بیش از هفت میلیارد جمعیت است، وجود دارد؟ آیا همه‌ی کشورها و مردمان‌شان درکی واحد از مفهوم‌هایی چون شکنجه، سانسور، آزادی بیان، آزادی عقیده، عدالت اجتماعی، حقوق کودکان، حقوق زنان، حقوق اقلیت‌های قومی و … که بخش‌هایی از “اعلامیه جهانی حقوق بشر” است، دارند؟ آیا پیش‌زمینه‌ی همه‌ی کشورها، حاکمان و مردم عادی، در سراسر جهان آماده پذیرش چنین اعلامیه جهان شمولی بوده است؟

این پرسش‌ها را می‌شود به اندازه‌ی طوماری بلندبالا ادامه داد و به این نتیجه رسید که فکر نویسندگان این اعلامیه جهانی، نه تنها همه‌گیر که انسانی بوده و آرمانی خوش برای انسان‌های کره‌ی خاکی داشته‌اند. این آرمان‌ها اما، تا امروز مگر در گوشه‌هایی از جهان، آن هم در محدوده‌ی خاک ملی بعضی کشورها، هنوز همه‌گیر نشده و راه درازی برای اجرای آن پیش رو است. چرایی این نابسامانی جهانی را باید در اختلاف پیشینه‌ی کشورهای جهان و درک حاکمان امروز آن از مفاهیم درج شده در “اعلامیه جهانی حقوق بشر” جستجو کرد. مگر می‌شود درک مردمی که دوران روشنگری و رنسانس را پشت سر گذاشته‌اند و پس از روزهای سیاه قرون وسطا، دین و کلیسا را از عرصه‌ی عمومی به کنج خلوت خصوصی مردم کشانده‌اند، با مردمی که چنین پیشینه‌ای ندارند و هنوز هم اربابان دین، سرنوشت محتوم‌شان را رقم می‌زنند، یک‌سان دانست؟ مگر می‌شود درک حاکمان دولت‌های غربی را از “دموکراسی” شبیه سردمداران کشورهای آسیایی، آفریقایی و آمریکای لاتین دانست؟ نه، نمی‌شود، چون در کشورهای غربی، عدالت، آزادی و دموکراسی، نهادینه شده و این نهادها هم حاصل مبارزه‌ی مردم و مقابله با همه‌ی آن چیزهایی است که ضد “دموکراسی” است. تنها از واژه‌ی “دموکراسی” نام می‌برم، چون برنهاد این واژه، همه‌ی مفاهیم دیگر نیز به تدریج ظاهر می‌شوند. احزاب، انتخابات آزاد، تشکیل پارلمان و … برآمد “دموکراسی” هستند که حکومت “مردم بر مردم”‌اش می‌خوانند. اگر این ارکان به درستی تشکیل شوند، حقوق فردی و اجتماعی، عدالت و آزادی نیز به تدریج در جامعه جا باز می‌کنند و تعریف‌های گوناگون از شکنجه، حقوق زنان و … به هم نزدیک می‌شوند و آن روز است که اجرای مفاهیم آرمانی، ممکن می‌شود.

این همه را گفتم تا به این برسم که “دموکراسی” بدون پیش زمینه‌های لازم آن، بدون ابزار و کارافزارهای ضروری، روبنایی است و اجرای آن ناممکن. شاهد این ادعا هم رویدادهای روزهای پیشین و امروز است در عرصه‌ی جهانی.

فیلمی در شبکه‌ی اینترنت پخش می‌شود. این فیلم نگاهی دارد به زندگی پیامبر اسلام که مانند آنچه در باور مسلمانان جهان، گنجانده شده، نیست. پیش از این هم فیلم «آخرین وسوسه‌های مسیح» را ساخته بودند که تا حدودی روابط خصوصی مسیح را با زن یا زنان دوران خویش به نمایش گذاشته بود. در مورد مسیح، مردم و دولت‌های مسیحی، اعتراض کردند، به خیابان‌ها هم آمدند و حتا در برخی کشورها، از نمایش فیلم هم جلوگیری شد، کسی اما کشته نشد، سفارت‌خانه‌ای به آتش کشیده نشد، پرچم کشوری که نماد ملی ملتی است، هم در زبانه‌های خشم مسیحیان نسوخت و جان هیچ یک از کسانی که موافق آن فیلم بودند هم تهدید به مرگ نشد.

این روزها اما، ناآگاهی و تعصب مردمی که به اسلام باور دارند، برای چندمین بار در سه دهه‌ی اخیر در برابر چشمان مردم جهان به نمایش گذاشته می‌شود. پرچم کشوری سوخته می‌شود، سفارت‌خانه‌ای به آتش کشیده می‌شود و جان‌های بی‌گناهی که هیچ ارتباطی با آن فیلم نداشته‌اند نیز بر باد می‌رود و هلاک می‌شوند. بعد، خانم «کلینتون»، وزیر خارجه‌ی آمریکا در سخنرانی خود می‌پرسد: “چگونه ممکن است در کشوری سفیر آمریکا کشته شود که ما مردمان‌شان را برای رسیدن به «آزادی» و دموکراسی» کمک کردیم”؟

کدام “دموکراسی”؟

کارافزارهای “دموکراسی” را آیا آماده کردید؟ آیا تا زمانی که منافع اقتصادی غرب به طور عموم، به خطر نیفتاده بود، از «قذافی» حمایت اگر نه، در کنار او برای کشتار کسانی که برای فرار از جور و ستم حاکمان آفریقایی، باید از خاک لیبی می‌گذشتند، پول و امکانات پیشرفته در اختیار او قرار نمی‌دادید؟

نمی‌دانستید آیا که در خاک تونس، لیبی، یمن، سوریه، سودان، مصر و … سنت احزاب و انتخابات آزاد وجود ندارد؟

“دموکراسی” بدون این کارافزارها آیا ممکن است؟

نمی‌دانستید که مردمان این کشورها بیش از هر چیز به «آموزش» نیازمندند تا سلاح؟

سلاحی که با کمال تأسف جان کسانی را می‌گیرد که قربانی تعصب کور و ناآگاهی‌اند. کسانی که امروز در جهان اسلام، در خیابان‌ها زبانه‌ی آتش خشم‌شان علیه غرب و به ویژه آمریکا، بی حرمتی به ملتی است، همان‌هایی هستند که تا دیروز نیروهای انقلاب نام‌شان می‌دادید. آخر «انقلاب» هم در این دوران تعریفی دیگر دارد که دخالت نظامی کشورهای بیگانه برای براندازی حاکمی و سرکار آوردن کسانی دیگر که دست بسته تحت کنترل‌شان باشد را شامل می‌شود.

بنابراین برای این که تعریفی واحد از واژگان «اعلامیه جهانی حقوق بشر» داشته باشیم، باید در سطح جهانی و برای همه‌ی مردم جهان، آموزش واحدی برای آن واژه‌ها وجود داشته باشد و همگان، چه غربی و چه شرقی در آن شرکت کنند تا برای «جان انسان» آفریقایی همان‌قدر ارزش قایل شوند که برای «جان انسان» آمریکایی، اروپایی یا هر کجای این عالم. اگر چنین شود، کشورهای غربی نمی‌توانند در برابر انسان کُشی‌های عربستان سعودی سکوت کنند، اما برای همین کردار زشت در چین، روسیه، ایران یا … اعتراض.

اگر چنین شود، تقلب در انتخابات افغانستان، همان‌قدر ارزش دارد که تقلب در انتخابات سوریه و ایران. اگر واقعن به “دموکراسی” پایبند هستیم، سکوت امروز سران کشورهای دنیا در برابر سرکوب سهمگین کارگران معدن آفریقای جنوبی، توهین و بی حرمتی به حقوق همه‌ی انسان‌ها است. کارگران معدن آفریقای جنوبی، در روزهایی سرکوب می‌شوند که هنوز «ماندلا» زنده است و درس‌های انسانی‌اش آویزه‌ی گوش کارگران. کارگران حقوق انسانی و صنفی‌شان را طلب می‌کنند که برآمد “دموکراسی” است در این کشور. اما سردمداران و حاکمان امروز گوش‌شان بدهکار این “دموکراسی” نوپا نیست و منافع شخصی‌شان را طلب می‌کنند و به همین دلیل هم دست به سرکوب می‌زنند. جهان باید بداند که سکوت امروز در برابر عدالت‌خواهی کارگران آفریقای جنوبی برآمدی غیر از حمایت از دولت‌های عربی که در ظاهر جمهوری بودند، اما، در عمل حکومت‌های مادام‌العمر برای خود و خانواده‌شان ترتیب داده بودند، تا “دموکراسی” را در محاق نگهدارند، نخواهد داشت.

باشد که سازمان ملل از طریق نهادهایی که در اختیار دارد و بودجه انبوه‌اش، آموزش جهانی از مفاهیم عمده‌ی “اعلامیه جهانی حقوق بشر” را در دستور روز قرار دهد که اگر چنین نشود، هر روز شاهد سوزانده شدن پرچم کشوری، کشته شدن انسان بی‌گناه، حضور در خیابان‌ها و بی‌حرمتی به دین یا آیینی خواهیم بود. همه‌ی این‌ها هم برآمد سیاست یک بام و دو هوای کشورهای غربی است در برابر حقوق انسان‌ها در گوشه گوشه‌ی جهان؛ سربازی در افغانستان جلو چشم مردم، دست به کشتار می‌زند، در عراق نامردمی‌های زندان ابوغریب را انجام می‌دهد، در گوانتانامو بی هیچ دادگاه و رأیی شکنجه می‌کند، از مجازات اما اگر مبرّا نشود، چندسالی فقط از حقوق اجتماعی محروم می‌شود، آن هم در حد رسانه‌ها و شاید نه در عمل. اما چندصد نفر که بعضی‌هاشان بی‌گناه هم هستند، پس از واقعه‌ی یازده سپتامبر، سال‌ها شکنجه می‌شوند و در گوشه‌ای دور، بی نام و نشان، اسیر دام مرگ.

این که در کدام رویداد چند نفر کشته می‌شوند، در هیچ کجای عالم محلی از اعراب ندارد. می‌گویم جان انسان، که شمارش ندارد، چه یکی چه چندهزار. انسان و جان او را اگر حرمت‌گذار نباشیم، “دموکراسی” را زیر پا نهاده و به ریش نویسندگان آن قهقهه می‌زنیم. چرا که عدالت و آزادی، برآمد “دموکراسی”‌اند و دموکراسی خود نیز حاصل «مدرنیته»، که این آخری خود مدیون دوران روشنگری است. بنابراین این دایره‌ی نامحدود که مدام تودرتو می‌شود را باید در همه‌ی جهان گسترش داد تا “دموکراسی” نهادینه شود و از آن پس هم، جان انسانی، نه در سفارت‌خانه، نه در سلول‌های زندان و نه در شکنجه‌گاه‌های مخوف ایران و گوانتانامو گرفته نشود و جای شکوه و گلایه هم برای خانم «کلینتون» باقی نماند که می‌پرسد: “چگونه ممکن است در کشوری سفیر آمریکا کشته شود که ما مردمان‌شان را برای رسیدن به «آزادی» و دموکراسی» کمک کردیم”؟

* عباس شکری دارای دکترا در رشته ی “ارتباطات و روزنامه نگاری”، پژوهشگر خبرگزاری نروژ، نویسنده و مترجم آزاد و از همکاران تحریریه شهروند در کالیفرنیای آمریکا است.

یک توضیح 
دموکراسی در وضعیتی که روشهای جهان شمول کنونی بر آن بار باشد جز به دنیای امروز  منتهی نمیشود.  اگر در کشورهای فرادست دموکراسی ثمر بخش بود در آن کشورها فقر و فساد  ریشه کن شده بود و در کشورهای فرو دست این همه دیکتاتوری ، جنگ و خونریزی به کار گردانی یا دخالت آنها  بوقوع نمی پیوست . این وبلاگ در مورد دموکراسی برتر نوشته میشود و همین موضوع را پیگیری میکند